{"id":21656,"date":"2020-05-11T09:55:49","date_gmt":"2020-05-11T07:55:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?page_id=21656"},"modified":"2020-05-11T09:55:49","modified_gmt":"2020-05-11T07:55:49","slug":"pierwsze-spotkania-z-tatarami","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/pierwsze-spotkania-z-tatarami\/","title":{"rendered":"Pierwsze spotkania z Tatarami"},"content":{"rendered":"<p>O najazdach Tatar\u00f3w s\u0142ysza\u0142o ka\u017cde dziecko, chocia\u017cby dlatego, \u017ce data bitwy pod Legnic\u0105 wchodzi\u0142a do zestawu obowi\u0105zuj\u0105cych na lekcjach historii (9.04.1241, gdyby kto\u015b zdrzemn\u0105\u0142 si\u0119 na tej lekcji). By\u0142o takie plemi\u0119 \u017cyj\u0105ce w rejonie Bajka\u0142u, w 1202 roku podbite przez Czyngis-Chana. Zwyci\u0119zcy dokonali przera\u017caj\u0105cej rzezi m\u0119skiej populacji, a kobiety zosta\u0142y \u017conami zwyci\u0119zc\u00f3w. Tw\u00f3rca imperium mongolskiego by\u0142 \u015bmiertelnikiem, wi\u0119c pod koniec swoich dni staraj\u0105c si\u0119 zapewni\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 imperium podzieli\u0142 pa\u0144stwo mi\u0119dzy swoich syn\u00f3w, a jako gwarancj\u0119  jedno\u015bci ustanowi\u0142 zasad\u0119 senioratu. Teoretycznie, to mo\u017ce by\u0142 i niez\u0142y wynalazek, ale w praktyce si\u0119 nie sprawdzi\u0142, czego dowodem by\u0142o rozbicie dzielnicowe Polski i Rusi. Wkr\u00f3tce imperium mongolskie r\u00f3wnie\u017c rozpad\u0142o si\u0119 na kilka u\u0142us\u00f3w, ord i chanat\u00f3w. Nas interesowa\u0107 b\u0119dzie Z\u0142ota Orda i wy\u0142oniony z niej Chanat Krymski. Chi\u0144czycy wszystkich Mongo\u0142\u00f3w nazywali Tatarami, za\u015b w naszej historiografii i literaturze Tatarami nazywano mieszka\u0144c\u00f3w Z\u0142otej Ordy tudzie\u017c chanat\u00f3w powsta\u0142ych po jej rozpadzie. Takim okre\u015bleniem b\u0119d\u0119 si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0142 pisz\u0105c o naszych bardzo, ale to bardzo przykrych s\u0105siadach znad Morza Czarnego. Pierwsz\u0105 znajomo\u015b\u0107 zawarli\u015bmy  w 1241 roku gdy czambu\u0142y tatarskie przew\u0119drowa\u0142y przez ca\u0142\u0105 Ma\u0142opolsk\u0119 i \u015al\u0105sk   do Legnicy, gdzie rozbi\u0142y ostatnie formacje broni\u0105ce Polski. Na szcz\u0119\u015bcie, w  drodze powrotnej przyj\u0119li kurs na Czechy i W\u0119gry, wi\u0119c ziemie polskie unikn\u0119\u0142y ponownych grabie\u017cy. Na Rusi Mongo\u0142owie zainstalowali si\u0119 na sta\u0142e, \u0142\u0105cznie z s\u0105siaduj\u0105c\u0105 z Polsk\u0105 Rusi\u0105 Halicko \u2013 W\u0142odzimiersk\u0105. Knia\u017a halicki, Daniel Romanowicz, pr\u00f3buj\u0105c uwolni\u0107 si\u0119 z jarzma mongolskiego, szuka\u0142 sojusznika nawet w papiestwie, a pierwszym krokiem na drodze do porozumienia by\u0142a koronacja prawos\u0142awnego ksi\u0119cia na kr\u00f3la Rusi, dokonana przez legata papieskiego w towarzystwie biskupa krakowskiego. Papie\u017c widzia\u0142 zbli\u017cenie do Rusi jako pierwszy krok na drodze do unii ko\u015bcio\u0142a katolickiego z prawos\u0142awnym, za\u015b Daniel szuka\u0142 sojusznik\u00f3w do walki z Tatarami. Idea krucjat w \u015bwiecie chrze\u015bcija\u0144skim wci\u0105\u017c by\u0142a \u017cyw\u0105, a poniewa\u017c w po\u0142owie XIII wieku szanse na odzyskanie Jerozolimy by\u0142y raczej znikome, wi\u0119c zamiast ryzykownych wypraw do Palestyny mo\u017cna by\u0142o zas\u0142u\u017cy\u0107 na odpusty walcz\u0105c z poganami w Europie. W  roli europejskich pogan wyst\u0119powali Litwini (monopol na nawracanie Litwin\u00f3w mieli Krzy\u017cacy) i oczywi\u015bcie panuj\u0105cy nad ca\u0142\u0105 Rusi\u0105 wyznawcy Mahometa. Krucjata rycerstwa europejskiego przeciwko Ordzie dawa\u0142a Rusi szans\u0119 na uwolnienie si\u0119 spod jarzma tatarskiego. Ch\u0119tnych na udzia\u0142 w takiej krucjat\u0119 papie\u017c nie znalaz\u0142, wi\u0119c kr\u00f3l Daniel pozostawiony w\u0142asnym si\u0142om wola\u0142 poprzez dary \u0142agodzi\u0107 chciwo\u015b\u0107 Tatar\u00f3w i korzysta\u0107 z ich pomocy w zatargach z s\u0105siadami ni\u017c rozpoczyna\u0107 awantur\u0119 z wci\u0105\u017c pot\u0119\u017cnymi ordami. Niepowodzenia w porozumieniu chrze\u015bcijan dla organizacji krucjaty odczu\u0142a Polska, a w\u0142a\u015bciwie Ma\u0142opolska w latach 1259 i 1287, kiedy to nawa\u0142y tatarskie zamieni\u0142y t\u0119 dzielnic\u0119 w ruin\u0119, a ludno\u015b\u0107 uprowadzi\u0142y w jasyr. Dodajmy, \u017ce w przeddzie\u0144 tych najazd\u00f3w ksi\u0105\u017c\u0119ta polscy wpadali w wir walk wewn\u0119trznych, wi\u0119c o organizacji wsp\u00f3lnej obrony mowy by\u0107 nie mog\u0142o. Podczas tych najazd\u00f3w Tatar\u00f3w wspomagali Rusini. By\u0107 mo\u017ce nie udzielali tej pomocy pa dobrawolnomu, tym niemniej stanowili armi\u0119 sojusznicz\u0105 i w rabowaniu nie ust\u0119powali swoim azjatyckim mocodawcom. Bywa\u0142o                  i w latach p\u00f3\u017aniejszych, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119ta z Rusi Halickiej prosili Tatar\u00f3w o pomoc w rozwi\u0105zywaniu swoich spor\u00f3w z ksi\u0105\u017c\u0119tami krakowskimi. Pami\u0119tajmy, \u017ce Rzesz\u00f3w, Sanok, Przemy\u015bl, Che\u0142m, Dorohusk i okolice Grodna, nale\u017ca\u0142y do Rusi Halicko \u2013 W\u0142odzimierskiej, a ta by\u0142a podporz\u0105dkowana Ordzie. Dystans Rzesz\u00f3w \u2013 Krak\u00f3w (160 km) tatarski czambu\u0142 m\u00f3g\u0142 pokona\u0107 w ci\u0105gu doby. Zaj\u0119cie Rusi Halickiej przez Kazimierza wielkiego odepchn\u0119\u0142o Tatar\u00f3w o kilkaset kilometr\u00f3w od stolicy i da\u0142o Polsce kilkadziesi\u0105t lat spokoju. Komentarz zbyteczny.<br \/>\nStanis\u0142aw \u0141ukasik<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2392 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a><\/p>\n<p>POZOSTA\u0141E FELIETONY STANIS\u0141AWA \u0141UKASIKA ><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/\" rel=\"noopener noreferrer\" target=\"_blank\">TUTAJ<\/a>< \n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O najazdach Tatar\u00f3w s\u0142ysza\u0142o ka\u017cde dziecko, chocia\u017cby dlatego, \u017ce data bitwy pod Legnic\u0105 wchodzi\u0142a do zestawu obowi\u0105zuj\u0105cych na lekcjach historii<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":21657,"parent":5309,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/21656"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21656"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/21656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21658,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/21656\/revisions\/21658"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5309"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}