Spo\u015br\u00f3d s\u0105siad\u00f3w Polski Zakon mia\u0142 szczeg\u00f3lne powody do obaw przed rosn\u0105cym polsko-litewskim mocarstwem. Zagarn\u0105wszy or\u0119\u017cem Gda\u0144sk i Pomorze, dzier\u017c\u0105c na podstawie fa\u0142szywych dokument\u00f3w Ziemi\u0119 Che\u0142mi\u0144sk\u0105 mogli si\u0119 spodziewa\u0107 od Polski rewan\u017cu. Za oderwan\u0105 \u017bmud\u017a, za sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat trwaj\u0105ce misje chrystianizacyjne, a w\u0142a\u015bciwie krzy\u017cackie rejzy na ziemie litewskie, r\u00f3wnie\u017c mogli spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce Litwa przy polskim wsparciu wystawi im rachunek. Za\u00admiast opowiada\u0107 szkolne wiadomo\u015bci o Zakonie, przytocz\u0119 obszerne cytaty dzie\u0142a XIX-wiecznego historyka-amatora, Karola Szajnochy. Potomek zniemczonego Czecha albo Czecha niemieckiego pochodzenia, w dzieci\u0144stwie i szkole \u015bredniej we Lwowie, jeszcze \u201emizernie\u201d w\u0142adaj\u0105c j\u0119zykiem polskim, stara\u0142 si\u0119 zatrze\u0107 \u015blady niepolskiego pochodzenia zmieni\u0142 nazwisko z Scheynocha de Wtellensky na swojsko brzmi\u0105ce \u2013 Szajnocha. Prace historyczne ju\u017c pisa\u0142 wyborn\u0105 polszczyzn\u0105. Studia uniwersyteckie przerwa\u0142y mu w\u0142adze austriackie. Za pisanie \u201ekartek i wierszy\u201d, uznanych za antyrz\u0105dowe, sp\u0119dzi\u0142 p\u00f3\u0142tora roku w ci\u0119\u017ckim wi\u0119zieniu, gdzie nabawi\u0142 si\u0119 choroby oczu. Despotyczna w\u0142adza w ka\u017cdym czasie ba\u0142a si\u0119 i boi wolnej my\u015bli wyra\u017conej w s\u0142owie. Korzystajmy z okazji, dok\u0105d jeszcze mo\u017cemy. Wr\u00f3\u0107my do mistrza Szajnochy, kt\u00f3ry w dziele \u201eJadwiga i Jagie\u0142\u0142o\u201d tak pisa\u0142 o Krzy\u017cakach: \u201ePada\u0142 przecie\u017c stamt\u0105d tak gro\u017any cie\u0144 na Polsk\u0119, \u017ce \u017caden obraz jej dziej\u00f3w nie mo\u017ce si\u0119 obej\u015b\u0107 bez bli\u017cszego poznania tej wisz\u0105cej nad ni\u0105 chmury p\u00f3\u0142nocnej\u201d. Po nawr\u00f3ceniu Prus\u00f3w, a raczej po \u201eostatecznym rozwi\u0105zaniu kwestii pruskiej\u201d: \u201eW\u0142a\u015bciwym celem istnienia Zakonu nad Ba\u0142tykiem by\u0142a Litwa, g\u0142\u00f3wnym czynno\u015bci jego przedmiotem wojna z poga\u0144stwem litewskim. Czuj\u0105c to dobrze cenili sobie Krzy\u017cacy Litw\u0119 poga\u0144sk\u0105, jako podwalin\u0119 swojego bytu. Jednak dla tego\u017c samego musieli oni t\u0119 podwalin\u0119 utrzymywa\u0107 w stanie niezmiennym, tj. wojuj\u0105c Litw\u0119, musieli ci\u0105gle wojowa\u0107, aby nigdy nie zawojowa\u0107. (\u2026) A ten ob\u0142udny stosunek do Litwy by\u0142 tak dalece jawnym, \u017ce w\u0142asne Krzy\u017cak\u00f3w \u015bwiadectwo niew\u0105tpliwo\u015b\u0107 jego stwierdzaj\u0105.\u201d W li\u015bcie do niemieckiego kr\u00f3la Wac\u0142awa IV wielki mistrz napisa\u0142: \u201eJe\u017celi zaprzestaniemy wojn\u0119 z Litw\u0105, przepad\u0142 nasz zakon, kt\u00f3ry tylko dla wojny jest za\u0142o\u017cony. Ale poniewa\u017c ta wojna nie mia\u0142a by\u0107 nigdy stanowcz\u0105, przeto gdy Kazimierz Wielki wzywa Krzy\u017cak\u00f3w do \u0142atwego w sp\u00f3\u0142ce pobicia Litwin\u00f3w, Krzy\u017cacy nie tylko w zamiar kr\u00f3la nie wchodz\u0105, nie tylko uproszonym przez Kazimierza papieskim napomnieniom do wojny wzbraniaj\u0105 pos\u0142usze\u0144stwa, lecz owszem sami tajnem z Litw\u0105 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 porozumieniem przeszkody upadkowi jej stawi\u0105\u2026 Toczono tedy wojn\u0119 tylko o tyle a ile tego potrzeba Zakonu wymaga\u0142a\u2026, naprz\u00f3d, aby si\u0119 w oczach \u015bwiata otoczy\u0107 blaskiem zas\u0142ugi ci\u0105g\u0142ych z poganami zapas\u00f3w, po wt\u00f3re, aby tym religijnym urokiem zwabi\u0107 sobie ze wszystkich kraj\u00f3w pomoc rycersk\u0105 (\u2026), oszcz\u0119dzaj\u0105c tym samym Zakonowi koszt\u00f3w zwyczajnego zaci\u0105gania zbrojnych rot. Sta\u0142o si\u0119 te\u017c z obydw\u00f3ch wzgl\u0119d\u00f3w zado\u015b\u0107 Krzy\u017cakom (…). \u0141atwowierna Europa zwyk\u0142a w braci krzy\u017cackiej, albo jak si\u0119 zacz\u0119\u0142o powszechnie nazywa\u0107, w panach pruskich, szanowa\u0107 m\u0119cze\u0144skich obro\u0144c\u00f3w wiary, kt\u00f3rym nale\u017cy si\u0119 wszelka cze\u015b\u0107, wszelkie wsp\u00f3\u0142czucie i wszelka ja\u0142mu\u017cna mod\u0142\u00f3w i z\u0142ota\u201d. Do czasu Grunwaldu te oszustwa mog\u0142y jeszcze uchodzi\u0107, ale ju\u017c podczas soboru w Konstancji (1414-18) polska delegacja zdar\u0142a te listki figowe. Jagie\u0142\u0142o by\u0142 gorliwym katolikiem, Litwa od 30 lat by\u0142a chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, a nawet uczestnikom soboru przedstawiono oryginalnych, ochrzczonych \u017bmudzin\u00f3w, kt\u00f3rych dotychczas Krzy\u017cacy mieli za pogan. Jak Zakon Szpitala Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny Domu Niemieckiego utraciwszy poga\u0144sk\u0105 Litw\u0119, jako podwalin\u0119 swojego bytu nad Ba\u0142tykiem, przegrywaj\u0105c siedem wojen z Polsk\u0105, przetrwa\u0142 jeszcze ponad 100 lat? Oto jest pytanie.<\/p>\n
Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n
![](\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\")
<\/a><\/p>\n