{"id":24071,"date":"2021-01-14T18:28:56","date_gmt":"2021-01-14T17:28:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?page_id=24071"},"modified":"2021-01-14T18:28:56","modified_gmt":"2021-01-14T17:28:56","slug":"litwa-beneficjentem-unii","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/litwa-beneficjentem-unii\/","title":{"rendered":"Litwa beneficjentem unii"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\nWielkie zwyci\u0119stwo pod Grunwaldem i wielka pora\u017cka pod Malborkiem przypiecz\u0119towane pokojem toru\u0144skim z 1411 roku, tak mo\u017cna w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie opisa\u0107 wielk\u0105 wojn\u0119 z krzy\u017cakami w latach 1409-1411. Korona odzyska\u0142a ziemi\u0119 dobrzy\u0144sk\u0105 (teren pomi\u0119dzy Drw\u0119ca, Wis\u0142\u0105 i Skrw\u0105 o powierzchni por\u00f3wnywalnej z dzisiejszym powiatem k\u0142odzkim), za\u015b Litwa odzyska\u0142a \u017bmud\u017a na czas okre\u015blony, jako do\u017cywocie Witolda i Jagie\u0142\u0142y, a po ich \u015bmierci wraca\u0142a do zakonu. Takie po\u017cytki odnie\u015bli zwyci\u0119zcy w najwi\u0119kszej bitwie \u015bredniowiecznej Europy. Krzy\u017cacy traktowali pok\u00f3j toru\u0144ski, jako rozejm i w nast\u0119pnych latach znowu dochodzi\u0142o do wojen: 1414 \u2013 wojna g\u0142odowa, 1419 \u2013 wojna odwrotowa i 1422 \u2013 wojna golubska zako\u0144czona tzw. pokojem melne\u0144skim. Korona ponosi\u0142a g\u0142\u00f3wne ci\u0119\u017cary wojny, a zaledwie zyska\u0142a Nieszaw\u0119, za\u015b na rzecz Litwy zakon ostatecznie zrzek\u0142 si\u0119 \u017bmudzi, czyli odda\u0142 to, czego i tak nie posiada\u0142. Pok\u00f3j melne\u0144ski zako\u0144czy\u0142 prawie dwie\u015bcie lat trwaj\u0105cy okres wojen krzy\u017cacko-litewskich. Witold maj\u0105cy ambicje tworzenia pa\u0144stwa od morza do morza zadowoli\u0142 si\u0119 paroma kilometrami pla\u017cy nad Ba\u0142tykiem i mocno w\u0105tpliwym dost\u0119pem do Morza Czarnego. Litewski handel zagraniczny tuczy\u0142 Niemc\u00f3w w Kr\u00f3lewcu u uj\u015bcia Niemna i w Rydze nad D\u017awin\u0105. Zakon przesta\u0142 by\u0107 wrogiem \u015bmiertelnym dla Litwy, a bywa\u0142 wr\u0119cz partnerem w grze przeciwko Polsce. Dzia\u0142aj\u0105cym wsp\u00f3lnie: Krzy\u017cakom i Zygmuntowi Luksemburskiemu \u201epowiod\u0142o si\u0119 zoboj\u0119tni\u0107 Witolda wzgl\u0119dem zupe\u0142nego wyt\u0119pienia zakonu, owszem przedstawili mu takowe niebezpiecze\u0144stwa dla Litwy, i\u017c tak niezwyczajnie szcz\u0119\u015bliwa Polska opanowawszy ziemi\u0119 krzy\u017cack\u0105\u2026 we\u017amie zbyt stanowcz\u0105 g\u00f3r\u0119 nad Litw\u0105, zamieni j\u0105 w swoj\u0105 poddank\u0119 i pozbawi Witolda korony wielkoksi\u0105\u017c\u0119cej\u201d \u2013 pisa\u0142 Karol Szajnocha. W rzeczy samej, 1 sierpnia 1430 roku Polacy przej\u0119li pos\u0142a\u0144ca cesarskiego z insygniami kr\u00f3lewskimi dla Witolda i papierami, w kt\u00f3rych cesarz zawiera\u0142 wieczyste przymierze z Witoldem i Krzy\u017cakami wymierzone przeciwko Polsce. Stryjeczny Jagie\u0142\u0142y nie zd\u0105\u017cy\u0142 z realizacj\u0105 przymierza z Niemcami, poniewa\u017c jeszcze w tym samym roku zmar\u0142, ale ju\u017c jego nast\u0119pca na stolcu wielkoksi\u0105\u017c\u0119cym, rodzony brat kr\u00f3la Polski \u2013 \u015awidrygie\u0142\u0142o i owszem. W latach 1431-35 rozp\u0119ta\u0142 wojn\u0119 litewsko-polsk\u0105, maj\u0105c za sprzymierze\u0144c\u00f3w Rusin\u00f3w, Tatar\u00f3w i Krzy\u017cak\u00f3w z Inflant. Krzy\u017cacy pruscy musieli siedzie\u0107 cicho, bo ich poddani zagrozili szukaniem innego pana na wypadek zaanga\u017cowania si\u0119 pan\u00f3w zakonnych w kolejn\u0105 wojn\u0119. Uczono w szko\u0142ach i zapewne ucz\u0105 nadal, \u017ce podstawowym powodem zawarcia unii polsko-litewskiej by\u0142o skupienie si\u0142 pa\u0144stw zagro\u017conych ekspansj\u0105 Zakonu Szpitala Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny Domu Niemieckiego, zwanego r\u00f3wnie\u017c niemieckim parciem na wsch\u00f3d. Efektem unii mia\u0142o by\u0107 mocarstwo, kt\u00f3re zatrzyma germa\u0144ski militaryzm i Grunwald potwierdza\u0142 s\u0142uszno\u015b\u0107 decyzji pan\u00f3w krakowskich, kt\u00f3re do niej doprowadzi\u0142y, ale wydarzenia maj\u0105ce miejsce po zwyci\u0119stwie \u2013 ju\u017c nie bardzo. Mocarstwo jak si\u0119 patrzy \u2013 na map\u0119. Ambitne plany Witolda i jego przymierze z Zygmuntem Luksemburczykiem i Krzy\u017cakami, \u015bmiertelnymi wrogami Polski, a ju\u017c wojna Polski z Litw\u0105 i jej sprzymierze\u0144cami za spraw\u0105 \u015awidrygie\u0142\u0142y, wreszcie neutralno\u015b\u0107 Litwy podczas wojny trzynastoletniej Korony z Zakonem, dowodz\u0105, \u017ce unia bardzo by\u0142a potrzebna \u2013 Litwie. Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie by\u0142o beneficjentem tego zwi\u0105zku, za\u015b Korona ponosi\u0142a konsekwencje zach\u0142annej polityki Giedyminowicz\u00f3w i ich otwierania r\u00f3\u017cnych front\u00f3w i sumowania spraw niedoko\u0144czonych. Jagiellonowie dodali jeszcze niezbyt szcz\u0119\u015bliw\u0105, a bardzo kosztown\u0105 polityk\u0119 dynastyczn\u0105. Koszty b\u0119dzie ponosi\u0107 Korona. B\u0119dzie, o czym gaw\u0119dzi\u0107.<\/p>\n

Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Pozosta\u0142e felietony Stanis\u0142awa \u0141ukasika<\/strong> >TUTAJ<\/strong><\/a><<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielkie zwyci\u0119stwo pod Grunwaldem i wielka pora\u017cka pod Malborkiem przypiecz\u0119towane pokojem toru\u0144skim z 1411 roku, tak mo\u017cna w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":5309,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24071"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24071"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24071\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24073,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24071\/revisions\/24073"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}