{"id":24096,"date":"2021-01-15T09:04:59","date_gmt":"2021-01-15T08:04:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?page_id=24096"},"modified":"2021-01-15T09:15:14","modified_gmt":"2021-01-15T08:15:14","slug":"co-zostalo-z-dawnego-polaka","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/co-zostalo-z-dawnego-polaka\/","title":{"rendered":"Co zosta\u0142o z dawnego Polaka"},"content":{"rendered":"

Szli krzycz\u0105c: \u201ePolska! Polska!\u201d \u2013 wtem jednego razu
\nChc\u0105c krzycze\u0107 zapomnieli na ustach wyrazu;
\nPewni jednak, \u017ce Pan B\u00f3g do syn\u00f3w si\u0119 przyzna,
\nSzli dalej krzycz\u0105c: \u201eBo\u017ce! ojczyzna! Ojczyzna\u201d.
\nWtem B\u00f3g z Moj\u017ceszowego pokaza\u0142 si\u0119 krzaka,
\nSpojrza\u0142 na te krzycz\u0105ce i zapyta\u0142: \u201eJaka?\u201d<\/em>
\n(Juliusz S\u0142owacki)<\/p>\n

Naczelnik Pi\u0142sudski, wielbiciel poezji S\u0142owackiego, da\u0142 szybk\u0105 odpowied\u017a odno\u015bnie ustroju \u2013 republika demokratyczna w kt\u00f3rej wszyscy obywatele b\u0119d\u0105 r\u00f3wni wobec prawa, a w\u0142adza b\u0119dzie wybierana na drodze powszechnych wybor\u00f3w. Urzeczywistni\u0142 to rz\u0105d J\u0119drzeja Moraczewskiego dodaj\u0105c jeszcze zabezpieczenia socjalne w postaci wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, o\u015bmiogodzinnego dnia pracy i ubezpiecze\u0144. Dla milion\u00f3w ch\u0142op\u00f3w zapowiedziana reforma rolna drog\u0105 przymusowej parcelacji maj\u0105tk\u00f3w obszarniczych\u2013 bardzo radykalna, uchwalona przez sejm, gdy Tuchaczewski ko\u0142ata\u0142 do bram Warszawy i zmieniona na znacznie korzystniejsz\u0105 dla ziemian w roku 1925, gdy niebezpiecze\u0144stwo min\u0119\u0142o. W traktowaniu ch\u0142opa co\u015b zosta\u0142o z \u201edawnego Polaka\u201d. Czas rozbior\u00f3w to wcale nie by\u0142a hibernacja, a podczas tych dziesi\u0119cioleci zmaga\u0144 z zaborcami budzi\u0142a si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodowa i klasowa. Budzi\u0142o si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie obejmuj\u0105ce wszystkie warstwy spo\u0142eczne, kt\u00f3re zda\u0142o egzamin w pierwszych dniach wolno\u015bci. Prawie 100-tysi\u0119czna armia ochotnicza, kt\u00f3ra w\u0142asnymi piersiami zas\u0142oni\u0142a Warszaw\u0119 w sierpniu 1920 roku, to jeden z efekt\u00f3w powstania spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Dla przypomnienia \u2013 pierwsze polskie formacje zbrojne walcz\u0105ce z Ukrai\u0144cami o Lw\u00f3w, odpieraj\u0105ce Sowiet\u00f3w na Litwie i Bia\u0142orusi zim\u0105 1919 roku, jak r\u00f3wnie\u017c powsta\u0144cy wielkopolscy, tworzyli ochotnicy, czyli wed\u0142ug Krasickiego \u2013 \u201eumys\u0142y poczciwe\u201d. W roku dwudziestym gro si\u0142 pochodzi\u0142o z powszechnego poboru uchwalonego przez pierwszy sejm, ale sto tysi\u0119cy walecznych ochotnik\u00f3w pod Warszaw\u0105 to byli ludzie, kt\u00f3rych nie obejmowa\u0142 powszechny obowi\u0105zek s\u0142u\u017cby wojskowej, szczeg\u00f3lnie m\u0142odzie\u017c szkolna i akademicka. Nie by\u0142o ju\u017c powrotu do Rzeczpospolitej szlacheckiej, do z\u0142otej wolno\u015bci, do liberum veto, do oligarchii magnackich, do frymarczenia polska koron\u0105. Na drugie pytanie unosz\u0105ce si\u0119 znad Moj\u017ceszowego krzaka \u201eChcesz Ty, ja widz\u0119, by\u0107 dawnym Polakiem\u201d \u2013 pad\u0142a odpowied\u017a \u2013 \u201enie!\u201d Ta odpowied\u017a zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c zapisana w 96 art. Konstytucji marcowej z 1921 roku \u201eWszyscy obywatele s\u0105 r\u00f3wni wobec prawa. Urz\u0119dy publiczne s\u0105 w r\u00f3wnej mierze dla wszystkich dost\u0119pne na warunkach, prawem przepisanych. Rzeczpospolita Polska nie uznaje przywilej\u00f3w rodowych ani stanowych, jak r\u00f3wnie\u017c \u017cadnych herb\u00f3w, tytu\u0142\u00f3w rodowych i innych z wyj\u0105tkiem naukowych, urz\u0119dowych i zawodowych. Obywatelowi Rzeczypospolitej nie wolno przyjmowa\u0107 bez zezwolenia Prezydenta Rzeczypospolitej tytu\u0142\u00f3w ani order\u00f3w cudzoziemskich\u201d. A pami\u0119tasz to czytelniku dawne prawa ? Urz\u0119dy i dostoje\u0144stwa tylko dla szlachetnie urodzonych, a pami\u0119tasz wyznanie ksi\u0119dza Franciszka Salezego Jezierskiego \u2013 \u201eWierz\u0119 i wyznaj\u0119 wolno\u015b\u0107 stanu szlacheckiego w Polsce, stworzycielk\u0119 nierz\u0105du, ucisku, ohydy, kt\u00f3ra wyzu\u0142a ch\u0142op\u00f3w z praw cz\u0142owieka, a mieszczanina z praw obywatela… Wierz\u0119 w przekupienie senatu i pos\u0142\u00f3w;… Wierz\u0119 w odpuszczenie krzywoprzysi\u0119stwa i zdrady\u2026\u201d, zapisane w \u201eKatechizmie o tajemnicach rz\u0105du polskiego\u201d. Ja\u015bnie panowie przyjmuj\u0105cy tytu\u0142u ksi\u0105\u017c\u0119ce czy hrabiowskie od obcych monarch\u00f3w otrzymywali je w zamian za us\u0142ugi, cz\u0119sto na szkod\u0119 Rzeczpospolitej, albo kupowali za walut\u0119 i nie prosili kr\u00f3la Polski o zezwolenie. Dzia\u0142o si\u0119 to w czasach, gdy bardzo popularnym by\u0142o has\u0142o o r\u00f3wno\u015bci na zagrodzie. Znowu przyjdzie odnotowa\u0107, \u017ce co\u015b jednak zosta\u0142o z dawnego Polaka. Wystarczy, \u017ce kto\u015b by\u0142 marsza\u0142kiem seniorem sejmu, czyli marsza\u0142kowa\u0142 na jednym posiedzeniu sejmu i do \u015bmierci \u201eopiniotw\u00f3rczy dziennikarze\u201d b\u0119d\u0105 go tytu\u0142owa\u0107 Panem Marsza\u0142kiem, \u017ce o premierach, ministrach albo nawet burmistrzach nie wspomn\u0119. Tak bardzo chcemy to pi\u00f3rko sobie przypi\u0105\u0107, albo te\u017c innym, nawet gdy ci inni tego bardzo nie chc\u0105.<\/p>\n

Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n

PS
\nUstawa z 1920 roku przewidywa\u0142a parcelacj\u0119 przymusow\u0105 maj\u0105tk\u00f3w ziemskich i przekazywanie ziemi ch\u0142opom za po\u0142ow\u0119 ceny rynkowej. Przeszkod\u0105 w jej realizacji sta\u0142 si\u0119 zapis w konstytucji z 1921 roku o nienaruszalno\u015bci w\u0142asno\u015bci.
\nNa wniosek rz\u0105du premiera W\u0142adys\u0142awa Grabskiego 28 grudnia 1925 roku, sejm uchwali\u0142 ustaw\u0119 o reformie rolnej. Umo\u017cliwia\u0142a ona ch\u0142opom nabywanie ziemi dzi\u0119ki kredytom od pa\u0144stwa, a w\u0142a\u015bcicielom parcelowanych maj\u0105tk\u00f3w gwarantowa\u0142a zap\u0142at\u0119 po cenach rynkowych.
\nTaka drobna r\u00f3\u017cnica \u2013 t\u0119 cen\u0119 rynkow\u0105 p\u0142aci\u0142 ch\u0142op, a wszystko na podstawie art. 99 Konstytucji z 1921 roku o uszanowaniu prawa w\u0142asno\u015bci.
\nSzlachta posiada\u0142a ziemi\u0119 na prawie rycerskim z czego wynika\u0142 obowi\u0105zek udzia\u0142u w wyprawach wojennych w ramach pospolitego ruszenia. Od 1672 roku pospolitego ruszenia nie zwo\u0142ywano, ale prawo do posiadania ziemi zosta\u0142o. Od 1919 roku obowi\u0105zywa\u0142 powszechny obowi\u0105zek s\u0142u\u017cby wojskowej, ale ju\u017c bez prawa do w\u0142asno\u015bci ziemskiej \u2013 chcesz, to sobie kup po cenach rynkowych.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Pozosta\u0142e felietony Stanis\u0142awa \u0141ukasika<\/strong> >TUTAJ<\/strong><\/a><<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Szli krzycz\u0105c: \u201ePolska! Polska!\u201d \u2013 wtem jednego razu Chc\u0105c krzycze\u0107 zapomnieli na ustach wyrazu; Pewni jednak, \u017ce Pan B\u00f3g do<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":5309,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24096"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24096"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24096\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24099,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24096\/revisions\/24099"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}