{"id":24101,"date":"2021-01-15T09:13:07","date_gmt":"2021-01-15T08:13:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?page_id=24101"},"modified":"2021-01-15T09:15:04","modified_gmt":"2021-01-15T08:15:04","slug":"porazka-planow-federacyjnych-jozefa-pilsudskiego","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/porazka-planow-federacyjnych-jozefa-pilsudskiego\/","title":{"rendered":"Pora\u017cka plan\u00f3w federacyjnych J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\nK\u0142opoty zacz\u0119\u0142y si\u0119 przy okre\u015bleniu kszta\u0142tu pa\u0144stwa, czyli granic i formy \u2013 unitarne czy federacyjne. Je\u017celi pad\u0142y wszystkie wra\u017ce si\u0142y kt\u00f3re wymaza\u0142y Rzeczpospolit\u0105 z map Europy, to logicznym rozwi\u0105zaniem wydawa\u0142oby si\u0119 przywr\u00f3cenie pa\u0144stwa w granicach z 1772 roku. Odno\u015bnie granic i przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej, to narody zamieszkuj\u0105ce Rzeczpospolit\u0105 szlacheck\u0105 powiedzia\u0142y: \u201eNie\u201d. Przypomnieli o sobie Rusini w Galicji Wschodniej, czyli dawnej Rusi Halickiej przy\u0142\u0105czonej do Korony przez Kazimierza Wielkiego w po\u0142owie XIV wieku i odrodzili si\u0119 jako Ukrai\u0144cy maj\u0105cy aspiracje do utworzenia w\u0142asnego pa\u0144stwa i gotowi o nie walczy\u0107. Rozbudzona za czas\u00f3w powstania Chmielnickiego \u015bwiadomo\u015b\u0107 odr\u0119bno\u015bci narodowej, d\u0105\u017cenia do zbudowania niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa kozackiego nad Dnieprem pod panowaniem carskim zosta\u0142a przyt\u0142umiona, gdy caryca Katarzyna zniszczy\u0142a Sicz Zaporosk\u0105, a kozak\u00f3w zamieni\u0142a w ch\u0142op\u00f3w. Sko\u0144czy\u0142y si\u0119 powstania kozackie gn\u0119bi\u0105ce przez dziesi\u0119ciolecia Rzeczpospolit\u0105, w znacznym stopniu przyczyniaj\u0105c si\u0119 do jej upadku i sko\u0144czy\u0142y si\u0119 marzenia kozak\u00f3w o Samostijnej Ukrainie nad Dnieprem. Ziemie dawnej Rusi Halickiej podczas I rozbioru Polski zagarn\u0119\u0142a Austria przemianowuj\u0105c j\u0105 na Galicj\u0119. W drugiej po\u0142owie XIX wieku Franciszek J\u00f3zef nada\u0142 autonomi\u0119 krajom koronnym, w tym r\u00f3wnie\u017c Galicji. W czasach autonomii budzi\u0142 si\u0119 nar\u00f3d ukrai\u0144ski. Powstawa\u0142y szko\u0142y podstawowe i \u015brednie, katedry uniwersyteckie z ukrai\u0144skim j\u0119zykiem wyk\u0142adowym, stowarzyszenia o\u015bwiatowe i kulturalne, i oczywi\u015bcie prasa. Proklamowanie Zachodnio Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej 30 pa\u017adziernika 1918 roku nie by\u0142o zaskoczeniem. Nieuniknionym by\u0142 konflikt polsko-ukrai\u0144ski o Lw\u00f3w, gdzie Polacy stanowili ponad 65 % mieszka\u0144c\u00f3w, a Ukrai\u0144cy zaledwie 11%. Podobnie wygl\u0105da\u0142a sytuacja w innych miastach galicyjskich, ale ju\u017c na prowincji Ukrai\u0144cy stanowili zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107. Tu dobrego rozwi\u0105zania nie by\u0142o, decydowa\u0142a si\u0142a, a sp\u00f3r zako\u0144czy\u0142 si\u0119 wyparciem si\u0142 ukrai\u0144skich latem 1919 r. za Zbrucz (graniczna rzeka mi\u0119dzy Rosj\u0105 i Austri\u0105) W tym samym czasie na Ukrainie Naddnieprza\u0144skiej powsta\u0142a Ukrai\u0144ska Republika Ludowa z Semenem Petlur\u0105 i Ukrai\u0144ska Socjalistyczna Republika Sowiecka ca\u0142kowicie zale\u017cna od Moskwy. To w\u0142a\u015bnie URL widzia\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski jako partnera do federacyjnego zwi\u0105zku z Polsk\u0105, do czego Ukrai\u0144com wcale nie by\u0142o \u015bpieszno. Konflikt polsko-ukrai\u0144ski tli\u0142 si\u0119 przez wieki zar\u00f3wno na Rusi jak i na Ukrainie, a przyczyn\u0105 by\u0142 nieprzekraczalny podzia\u0142 \u2013 Polak to szlachcic, nawet je\u017celi by\u0142 to spolonizowany Rusin i katolik, Ukrainiec to prawos\u0142awny albo grekokatolik i ch\u0142op. Gdy jesieni\u0105 1919 roku bolszewicy zatrzymali Denikina pod Or\u0142em i wyp\u0119dzili na Krym, po drodze zaj\u0119li Kij\u00f3w i wzmocnili Ukrain\u0119 Sowieck\u0105. Zagro\u017cony Petlura by\u0142 zmuszony zawrze\u0107 sojusz z Polsk\u0105 i uzna\u0107 prawa Polski do Galicji Wschodniej. Ten przymus, czyli rezygnacja z Galicji Wschodniej zamieszka\u0142ej prze najbardziej u\u015bwiadomionych narodowo Ukrai\u0144c\u00f3w t\u0142umaczy, dlaczego tak ma\u0142\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d Ukrai\u0144c\u00f3w i dlaczego URL wystawi\u0142a zaledwie kilka dywizji na wojn\u0119 w 1920 roku. Tragizm Ukrai\u0144c\u00f3w w tych prze\u0142omowych latach polega\u0142 na tym, \u017ce nie potrafili zorganizowa\u0107 jednego o\u015brodka w\u0142adzy, a przez to byli zmuszeni do walki na r\u00f3\u017cnych frontach i przeciwko r\u00f3\u017cnym przeciwnikom. W Galicji przeciwko Polakom, na Ukrainie przeciwko Polakom, bolszewikom i Denikinowi. Wymarzona przez Naczelnika federacja zako\u0144czy\u0142a si\u0119 pora\u017ck\u0105 w Rydze, gdy podczas rokowa\u0144 pokojowych z Sowietami, Polska zgodzi\u0142a si\u0119 na oddanie Ukrainy Naddnieprza\u0144skiej Moskwie i musia\u0142a internowa\u0107 dotychczasowych sojusznik\u00f3w, \u017co\u0142nierzy Petlury i Bia\u0142orusin\u00f3w Stanis\u0142awa Bu\u0142ak-Ba\u0142achowicza. Pi\u0119kna idea sko\u0144czy\u0142a si\u0119 pora\u017ck\u0105, a w przysz\u0142o\u015bci tragedi\u0105. O g\u0142\u0119bokich korzeniach wrogo\u015bci narod\u00f3w pobratymczych przyjdzie jeszcze pogaw\u0119dzi\u0107, natomiast istny w\u0119ze\u0142 gordyjski w Galicji Wschodniej ilustruje mapa.<\/p>\n

Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Pozosta\u0142e felietony Stanis\u0142awa \u0141ukasika<\/strong> >TUTAJ<\/strong><\/a><<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u0142opoty zacz\u0119\u0142y si\u0119 przy okre\u015bleniu kszta\u0142tu pa\u0144stwa, czyli granic i formy \u2013 unitarne czy federacyjne. Je\u017celi pad\u0142y wszystkie wra\u017ce si\u0142y<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":5309,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24101"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24101"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24103,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24101\/revisions\/24103"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}