{"id":24108,"date":"2021-01-15T09:24:49","date_gmt":"2021-01-15T08:24:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?page_id=24108"},"modified":"2021-01-15T09:25:12","modified_gmt":"2021-01-15T08:25:12","slug":"unia-brzeska-poglebia-podzialy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/unia-brzeska-poglebia-podzialy\/","title":{"rendered":"Unia brzeska pog\u0142\u0119bia podzia\u0142y"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\nW czasach panowania Zygmunta Augusta, prawos\u0142awni, podobnie jak i wyznawcy Ko\u015bcio\u0142\u00f3w reformatorskich, nie mieli powod\u00f3w by czu\u0107 si\u0119 zagro\u017conymi z powod\u00f3w religijnych. Gdy w Europie Zachodniej wchodzi\u0142a w \u017cycie zasada \u201ecuius regio eius religio\u201d (\u201eczyja w\u0142adza tego religia\u201d), daj\u0105ca w\u0142adcom prawo do wyznaczania religii dla poddanych, kr\u00f3l Polski nie chcia\u0142 by\u0107 stra\u017cnikiem sumie\u0144 swoich poddanych. Rzeczpospolita sta\u0142a si\u0119 pa\u0144stwem, gdzie autentycznie obowi\u0105zywa\u0142a tolerancja religijna. Jedynie w zwalczaniu arian, Braci Polskich, zar\u00f3wno katolicy jak i protestanci byli solidarni, a to ze wzgl\u0105du na ich radykalizm spo\u0142eczny. Spory religijne, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do wojen w Europie w XVI i XVII wieku, w\u0142a\u015bnie na tle religijnym, dla wielu wsp\u00f3\u0142czesnych Europejczyk\u00f3w s\u0105 zupe\u0142nie niezrozumia\u0142e. Podobnie dla wielu wsp\u00f3\u0142czesnych Polak\u00f3w niezrozumia\u0142ym jest sp\u00f3r katolik\u00f3w, unit\u00f3w i dyzunit\u00f3w, czyli prawos\u0142awnych. W po\u0142owie XVI wieku oko\u0142o 40% mieszka\u0144c\u00f3w Rzeczpospolitej wyznawa\u0142o prawos\u0142awie, hierarchicznie podporz\u0105dkowane patriarchatowi w Konstantynopolu. W roku 1589 powsta\u0142 w Moskwie patriarchat -Moskwy i ca\u0142ej Rusi, a ten uzurpowa\u0142 sobie prawo zwierzchno\u015bci nad cerkwi\u0105 prawos\u0142awn\u0105 r\u00f3wnie\u017c na terytorium Rzeczpospolitej. Zaniepokojeni takim stanem rzeczy hierarchowie, chc\u0105c unikn\u0105\u0107 uzale\u017cnienia od Moskwy, zacz\u0119li szuka\u0107 porozumienia z ko\u015bcio\u0142em katolickim. Starania te zbieg\u0142y si\u0119 w czasie i miejscu z pr\u00f3bami doprowadzenia do unii ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u0142aci\u0144skiego i greckiego, podejmowanymi przez Rzym. Nadzieje takie dawa\u0142 car Iwan IV Gro\u017any, gdy przyci\u015bni\u0119ty przez Batorego w wojnie o Inflanty, poprosi\u0142 papie\u017ca o po\u015brednictwo, ale po zawarciu rozejmu, o unii i prawach dla katolik\u00f3w w Moskwie szybko zapomnia\u0142. Wielkim or\u0119downikiem unii by\u0142 \u00f3wczesny kr\u00f3l Polski Zygmunt III Waza, a sprawnych wykonawc\u00f3w znalaz\u0142 w zakonie jezuit\u00f3w, ze znakomitym i bardzo wp\u0142ywowym kaznodziej\u0105 i publicyst\u0105, Piotrem Skarg\u0105. Po kilku latach negocjacji, na synodzie w Brze\u015bciu (pa\u017adziernik 1596 r.), za wcze\u015bniejsz\u0105 zgod\u0105 papie\u017ca, zawarto uni\u0119 mi\u0119dzy ko\u015bcio\u0142em katolickim i prawos\u0142awnym. Or\u0119downikami ze strony prawos\u0142awnych byli biskupi: Cyryl Terlecki, Hipacy Pociej i metropolita kijowski Micha\u0142 Rohoza. Unici, bo tak ich zacz\u0119to nazywa\u0107, uznali zwierzchno\u015b\u0107 papie\u017ca, przyj\u0119li dogmaty katolickie, ale zachowali obrz\u0105dek i liturgi\u0119 prawos\u0142awn\u0105, i prawo do ma\u0142\u017ce\u0144stw ksi\u0119\u017cy. Ka\u017cdy biskup katolicki wraz z sakr\u0105 biskupi\u0105 zostawa\u0142 senatorem Rzeczpospolitej, takie te\u017c uprawnienie na synodzie brzeskim przyznano biskupom unickim. I tutaj zacz\u0119\u0142y si\u0119 schody. Biskupi katoliccy nie zgodzili si\u0119, aby w\u0142adycy, czyli biskupi unijni, niejako z automatu zostawali senatorami, czym jednoznacznie wykazali, \u017ce unia traktowana by\u0142a jako \u201ewiara ni\u017csza, ludowa\u201d. Magnaci kresowi gremialnie przechodzili na katolicyzm, czyli \u201ewiar\u0119 pa\u0144sk\u0105\u201d. Jako przyk\u0142ad: g\u0142\u00f3wnym przeciwnikiem unii i obro\u0144c\u0105 prawos\u0142awia by\u0142 knia\u017a Konstanty Wasyl Ostrogski, ale ju\u017c jego syn Janusz przeszed\u0142 na katolicyzm. Na ziemiach Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego powsta\u0142a przedziwna sytuacja: oto powsta\u0142 nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 z hierarchi\u0105 ale bez wiernych i istnia\u0142 stary ko\u015bci\u00f3\u0142 w kt\u00f3rym byli wierni, ale bez hierarchii. W\u0142adycy uniccy przej\u0119li cerkwie na ko\u015bcio\u0142y greckokatolickie (tak r\u00f3wnie\u017c nazywano unit\u00f3w) i rozpocz\u0119li trudn\u0105 prac\u0119 nawracania prawos\u0142awnych, wed\u0142ug \u00f3wczesnych standar\u00f3w, czyli w Rzeczpospolitej zdobywa\u0142a obywatelstwo zasada \u2013 czyja w\u0142adza tego religia. Sprawa senatu pokaza\u0142a, \u017ce unia nie by\u0142a zwi\u0105zkiem r\u00f3wnych z r\u00f3wnymi, wi\u0119c sta\u0142a si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em napi\u0119\u0107, kt\u00f3re w ci\u0105gu dziej\u00f3w zaostrzy\u0142y konflikt religijny i narodowo\u015bciowy. Do istniej\u0105cych podzia\u0142\u00f3w na Ukrainie doszed\u0142 nowy: na unit\u00f3w i dyzunit\u00f3w. Mimo to, unia by\u0142a dzie\u0142em trwa\u0142ym, co pokazuje za\u0142\u0105czona mapa, nawet, gdy w roli obro\u0144c\u00f3w starego porz\u0105dku wyst\u0105pili Kozacy. Skutecznym niszczycielem unii okazali si\u0119 carowie rosyjscy, gdy po rozbiorach Polski zniszczyli ko\u015bci\u00f3\u0142 unicki.<\/p>\n

Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Pozosta\u0142e felietony Stanis\u0142awa \u0141ukasika<\/strong> >TUTAJ<\/strong><\/a><<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W czasach panowania Zygmunta Augusta, prawos\u0142awni, podobnie jak i wyznawcy Ko\u015bcio\u0142\u00f3w reformatorskich, nie mieli powod\u00f3w by czu\u0107 si\u0119 zagro\u017conymi z<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":5309,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24108"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24108"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24108\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24111,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24108\/revisions\/24111"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}