\u201eTak si\u0119 w og\u00f3le dzia\u0142o i tak dzia\u0107 mia\u0142o pod rz\u0105dami zbyt marudnego Zygmunta, \u017ce akcj\u0119 nie doko\u0144czon\u0105 w jednym kierunku wypada\u0142o rzuca\u0107, zwyci\u0119stwa zostawia\u0107 nie wyzyskane i kl\u0119ski nie pomszczone, bo nie Polska sw\u0105 si\u0142\u0105 narzuca\u0142a rozgrywki s\u0105siadom, ale jej w\u0142asna nawa miota\u0142a si\u0119 wprz\u00f3d i w ty\u0142, a prawo i w lewo, pod naporem r\u00f3\u017cnych fal o\u015bciennych i nawa\u0142no\u015bci losu\u201d \u2013 tak polityk\u0119 Zygmunta III Wazy okre\u015bli\u0142 historyk \u2013 W\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski. Krytycyzm historyka nie by\u0142 bezpodstawny, a na uzasadnienie przytoczmy opini\u0119 \u00f3wczesnego wojewody wile\u0144skiego Micha\u0142a Radziwi\u0142\u0142a-Sierotki \u2013 \u201eOdprawi\u0107 by pierwej Inflanty, dopiero by o Moskwie my\u015ble\u0107\u201d. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, ten\u017ce Radziwi\u0142\u0142 by\u0142 katolikiem i zwolennikiem kr\u00f3la Zygmunta, kt\u00f3rego wspiera\u0142 podczas rokoszu Zebrzydowskiego i by\u0142 przez kr\u00f3la wynagradzany licznymi dostoje\u0144stwami. W tym miejscu m\u00f3g\u0142bym zacytowa\u0107 laudacje dla kr\u00f3la Zygmunta, wielkie zwyci\u0119stwa militarne, Kircholm, K\u0142uszyn, Chocim, unia brzeska itp., przejd\u017amy jednak do fakt\u00f3w. Po znakomitym zwyci\u0119stwie Chodkiewicza pod Kircholmem (27 X 1605) trzeba by\u0142o rozpu\u015bci\u0107 wojska, bo nie by\u0142o pieni\u0119dzy na \u017co\u0142d i Szwedzi zaj\u0119li Inflanty i porty nad Ba\u0142tykiem. Podajemy dowody na pierwsze zarzuty\u2013 akcje niedoko\u0144czon\u0105 w jednym kierunku wypada\u0142o rzuca\u0107, zwyci\u0119stwa zostawia\u0107 niewyzyskane. W czasie gdy Szwedzi zajmowali Inflanty, rozwiewa\u0142y si\u0119 polskie sny o pot\u0119dze nad Dunajem, gdzie nie uda\u0142o si\u0119 Zamoyskiemu zwierzchno\u015bci nad Mo\u0142dawi\u0105, Wo\u0142oszczyzn\u0105 i Siedmiogrodem, silniejsz\u0105 okaza\u0142a si\u0119 Turcja. Po tych niepowodzeniach otwar\u0142y si\u0119 fantastyczne widoki na Moskw\u0119 i nad tym si\u0119 chwil\u0119 zatrzymamy. Po \u015bmierci cara Iwana IV Gro\u017anego tron moskiewski przej\u0105\u0142 jego syn Fiodor, cz\u0142owiek, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, ma\u0142o inteligentny, przeto faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 pe\u0142ni\u0142 jego opiekun Borys Godunow, kt\u00f3ry po \u015bmierci podopiecznego (1598), ostatniego z Rurykowicz\u00f3w na moskiewskim tronie, zosta\u0142 carem Rosji. W mi\u0119dzyczasie, w niezwykle tajemniczych okoliczno\u015bciach zgin\u0105\u0142 pretendent do carskiego tronu carewicz Dymitr, ostatni z syn\u00f3w cara Iwana IV. Przebywaj\u0105cy w Ugliczu, o\u015bmioletni Dymitr poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 nadziewaj\u0105c si\u0119 na n\u00f3\u017c w napadzie epilepsji \u2013 taka by\u0142a oficjalna wersja. \u015awiadk\u00f3w zdarzenia i ewentualnych sprawc\u00f3w zg\u0142adzono na polecenie Godunowa, a dzia\u0142o si\u0119 to w roku 1591. W Rosji rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 czas \u201ewielkiej smuty\u201d. W roku 1603 w posiad\u0142o\u015bci ksi\u0119cia Adama Wi\u015bniowieckiego mia\u0142 miejsce niezwyk\u0142y wypadek, kt\u00f3ry tak opisa\u0142 Jan Widacki w biografii kniazia Jaremy Wi\u015bniowieckiego: \u201eS\u0142u\u017c\u0105cy przez niezdarno\u015b\u0107 czym\u015b przewini\u0142 ksi\u0119ciu podczas k\u0105pieli w \u0142a\u017ani. Ksi\u0105\u017ce niewiele my\u015bl\u0105c, trzasn\u0105\u0142 go z wielkopa\u0144ska w szeroki pysk, a\u017c klasn\u0119\u0142o. Posmutnia\u0142o ch\u0142opczysko, chwil\u0119 si\u0119 zaduma\u0142o, a\u017c rzek\u0142o: gdyby\u015b Wasza Ksi\u0105\u017c\u0119ca Mo\u015b\u0107 wiedzia\u0142 kim jestem w\u0142a\u015bciwie, nie uderzy\u0142by\u015b mnie. A kt\u00f3re\u015b ty taki? \u2013 zapyta\u0142 zdumiony knia\u017a i na wszelki wypadek trzasn\u0105\u0142 pacho\u0142ka z drugiej strony. Widocznie przekona\u0142 go tym sposobem do celowo\u015bci dalszych zwierze\u0144, bo oto dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce bije po g\u0119bie cara rosyjskiego\u201d \u2013 czyli cudownie ocalonego Dymitra Iwanowicza, prawowitego nast\u0119pc\u0119 carskiego tronu. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne okoliczno\u015bci odkrycia \u201eSamozwa\u0144ca\u201d, ale odkrywc\u0105 pozostaje ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Wi\u015bniowiecki, kt\u00f3ry przyodzia\u0142 domniemanego Dymitra w od\u015bwi\u0119tne szaty i zawi\u00f3z\u0142 go do Krakowa. Po drodze znalaz\u0142 oko\u0142o 20 os\u00f3b przyby\u0142ych z Moskwy, kt\u00f3re bez najmniejszych w\u0105tpliwo\u015bci rozpozna\u0142y carewicza i nowego protektora w osobie Jerzego Mniszcha, \u201ekt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 by\u0142 skromnie od rajfurskich pos\u0142ug przy osobie Zygmunta Augusta oraz od obrabowania jego szkatu\u0142 w Knyszynie\u201d (Pawe\u0142 Jasienica). Gdy wreszcie carewicza, ju\u017c coraz cz\u0119\u015bciej zwanego \u0141\u017cedymitrem, przyj\u0105\u0142 na audiencji kr\u00f3l Zygmunt III, historia wr\u0119cz pogalopowa\u0142a, szykowa\u0142 si\u0119 nowy front.
\ncdn.<\/p>\n
Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n
![](\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\")
<\/a><\/p>\n