{"id":24350,"date":"2021-02-05T10:44:13","date_gmt":"2021-02-05T09:44:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?page_id=24350"},"modified":"2021-02-05T10:49:00","modified_gmt":"2021-02-05T09:49:00","slug":"przegrane-zwyciestwa-najlepsza-droga-do-klesk","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/przegrane-zwyciestwa-najlepsza-droga-do-klesk\/","title":{"rendered":"Przegrane zwyci\u0119stwa najlepsz\u0105 drog\u0105 do kl\u0119sk"},"content":{"rendered":"<p>Wygrywanie bitew i przegrywanie wojen, albo tylko niewykorzystywanie zwyci\u0119stw sta\u0142o si\u0119 polsk\u0105 specjalno\u015bci\u0105. Pocz\u0105tkiem by\u0142o \u201ewiekopomne\u201d zwyci\u0119stwo pod Grunwaldem, potem wojna trzynastoletnia, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o pi\u0119knym sukcesem zako\u0144czy\u0107 w rok, wreszcie ostatnia wojna z zakonem krzy\u017cackim w latach 1519-21 i ho\u0142d pruski jako efekt. Ot\u00f3\u017c po Beresteczku, gdy Chmielnicki sponiewierany przez chana, swojego sojusznika liza\u0142 rany, po raz pierwszy od pocz\u0105tk\u00f3w awantury na Ukrainie dosz\u0142o do wsp\u00f3\u0142pracy wojsk koronnych i litewskich, gdy hetman Janusz Radziwi\u0142\u0142, pobiwszy Kozak\u00f3w pod \u0141ojowem, zajmowa\u0142 Kij\u00f3w. Po Beresteczku nie ma ju\u017c na \u201efroncie wschodnim\u201d pospolitego ruszenia. Panowie bracia, zas\u0142aniaj\u0105c si\u0119 przepisem o trzymiesi\u0119cznej s\u0142u\u017cbie (ju\u017c wtedy mieli znakomitych adwokat\u00f3w), wracali do dom\u00f3w. \u201eKampania Berestecka przekona\u0142a ostatecznie, \u017ce pospolite ruszenie, by\u0142o raczej pospolitem zamieszaniem, \u017ce w razie potrzeby pa\u0144stwowej stanowi\u0142o si\u0142\u0119 ujemn\u0105, na kt\u00f3rej nie mo\u017cna by\u0142o polega\u0107 i opiera\u0107 si\u0119. Obron\u0119 pa\u0144stwa uwa\u017ca\u0142a szlachta nie za obowi\u0105zek, lecz za po\u015bwi\u0119cenie si\u0119 ze swej strony, dawa\u0142a tyle, ile chcia\u0142a, nie bacz\u0105c na nast\u0119pstwa. Wobec tego wszystkiego Kr\u00f3l wyda\u0142 uniwersa\u0142y odwo\u0142uj\u0105ce szlacht\u0119 do dom\u00f3w\u201d \u2013 pisa\u0142 Rawita-Gawro\u0144ski w roku 1906. Po odje\u017adzie kr\u00f3la i pospolitego ruszenia, na froncie wschodnim pozosta\u0142 hetman wielki koronny Miko\u0142aj Potocki, kt\u00f3ry po ugodzie zborowskiej powr\u00f3ci\u0142 z tatarskiej niewoli. Wbrew naleganiom hetmana polnego \u2013 Kalinowskiego i hetmana litewskiego, Potocki nie kwapi\u0142 si\u0119 do zdecydowanej rozprawy z Chmielnickim, kt\u00f3ry z niewielkim wojskiem zamkn\u0105\u0142 si\u0119 w Bia\u0142ej Cerkwi, gdzie organizowa\u0142 now\u0105 armi\u0119 i czeka\u0142 na powr\u00f3t ordy. Czekaj\u0105c na posi\u0142ki nawi\u0105zywa\u0142 kontakty dyplomatyczne z Moskw\u0105 i Port\u0105 osma\u0144sk\u0105 oferuj\u0105c gotowo\u015b\u0107 poddania Ukrainy ka\u017cdemu mocarstwu, kt\u00f3re go wesprze. Marudz\u0105c przez trzy miesi\u0105ce po zwyci\u0119stwie beresteckim, straci\u0142 hetman Potocki jedyn\u0105 szans\u0119 rozprawienia si\u0119 z buntownikami jaka si\u0119 otwiera\u0142a od czasu kl\u0119ski nad \u017b\u00f3\u0142tymi Wodami. \u201eI g\u0142aska\u0142a Rzplita Kozak\u00f3w na swoj\u0105 i ich zgub\u0119, bo \u0142atwiej by\u0142o trafi\u0107 za pomoc\u0105 sentymentu do pr\u00f3\u017cno\u015bci i bezsilno\u015bci ludzkiej, ni\u017c jasnem okiem w przysz\u0142o\u015b\u0107 spogl\u0105da\u0107. Poszed\u0142 tedy uzbrojony Mars do k\u0105ta. Zdecydowano si\u0119 wys\u0142a\u0107 komisarz\u00f3w do Bia\u0142ej Cerkwi. Chmielnicki i jego doradcy nie umieli sformu\u0142owa\u0107, ani swoich \u017c\u0105da\u0144 pa\u0144stwowych, ani narodowych, a stali na stanowisku pokornych i upokorzonych, lub upojonych chwilowym zwyci\u0119stwem buntownik\u00f3w\u201d \u2013 Rawita-Gawro\u0144ski. Przypomn\u0119: sedyte a mo\u0142czyte Lachy, nie postoi mi noga \u017cadnego kniazia ani szlachetki na Ukrainie, wykrzykiwa\u0142 po naszej kl\u0119sce pod Pi\u0142awcami, a po Beresteczku godzi si\u0119 na powr\u00f3t na Ukrain\u0119 szlachty i kniazi\u00f3w, a nawet \u017byd\u00f3w. Zawieranie uk\u0142ad\u00f3w z takim partnerem zawsze by\u0142o skazane na pora\u017ck\u0119. Tym razem g\u00f3r\u0105 byli Polacy wi\u0119c Kozacy przyj\u0119li postaw\u0119 pokornych i przyj\u0119li narzucon\u0105 ugod\u0119, a w niej zapisy: rejestr kozacki na 20 tys., rejestrowi osiedlaj\u0105 si\u0119 tylko na terenie wojew\u00f3dztw kijowskiego, hetmanem zostaje Chmielnicki i on wyznacza pu\u0142kownik\u00f3w i starszyzn\u0119, a szlachta wraca do swoich maj\u0105tk\u00f3w. Takie by\u0142y zapisy, kt\u00f3re pozosta\u0142y martwymi. O powrocie polskiej szlachty do swoich maj\u0105tk\u00f3w i mowy by\u0107 nie mog\u0142o, bo je\u017celi starszyzna i wojsko s\u0142ucha\u0142o hetmana kozackiego, to czer\u0144 by\u0142a poza wszelk\u0105 kontrol\u0105, a nawet grozi\u0142a Chmielnickiemu za zbytni\u0105 uleg\u0142o\u015b\u0107 wobec Lach\u00f3w. Ogromne, swawolne watahy nie podlegaj\u0105ce \u017cadnej w\u0142adzy panoszy\u0142y si\u0119 na Rusi, Podolu i Ukrainie, o powrocie normalno\u015bci mo\u017cna by\u0142o tylko marzy\u0107 \u201e\u2026 i \u017cadne usta d\u0142ugo nie m\u00f3wi\u0142y \u2013 Chwa\u0142a na wysoko\u015bci Bogu, a na ziemi pok\u00f3j ludziom dobrej woli\u201d \u2013 to pami\u0119tamy z Sienkiewicza. Po ugodzie bia\u0142ocerkiewskiej sytuacja na Ukrainie nieco uspokoi\u0142a si\u0119, a Chmielnicki rozpocz\u0105\u0142 polityk\u0119 dynastyczn\u0105. Oto zapragn\u0105\u0142 o\u017ceni\u0107 swojego syna Tymofieja z c\u00f3rk\u0105 hospodara Mo\u0142dawii Bazylego Lupula. Mierzy\u0142 wysoko, a poniewa\u017c bywa\u0142 \u201eobrotowym sojusznikiem\u201d, jakby\u015bmy to dzisiaj nazwali, wi\u0119c m\u00f3g\u0142 by\u0107 sojusznikiem su\u0142tana jak i Wenecji, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a wojny z Turcj\u0105 i wysy\u0142a\u0142a poselstwa do Kozak\u00f3w. Oczywi\u015bcie ca\u0142y czas by\u0142 w sojuszu z Ord\u0105, chocia\u017c chan ju\u017c dwukrotnie wystawi\u0142 go do wiatru. Na takie wzmocnienie kozackich buntownik\u00f3w Rzeczpospolita nie mog\u0142a sobie pozwoli\u0107, wi\u0119c hetman Kalinowski na czele dwudziestotysi\u0119cznej armii zagrodzi\u0142 drog\u0119 Tymoszce, \u015bpiesz\u0105cemu do swojej oblubienicy. Wielce zdziwi\u0142 si\u0119 nieszcz\u0119sny w\u00f3dz gdy pod Batohem. zobaczy\u0142 si\u0119 otoczonym przez przewa\u017caj\u0105ce si\u0142y kozacko-tatarskie. Po kr\u00f3tkiej bitwie ca\u0142e wojsko wraz z hetmanem wpad\u0142o w niewol\u0119 ordy\u0144c\u00f3w. Kozacy wykupili je\u0144c\u00f3w i wszystkich wymordowali, mszcz\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b za rze\u017a jakiej Polacy dokonali pod Beresteczkiem. Ko\u0144ca tych wzajemnych mord\u00f3w d\u0142ugo nie by\u0142o wida\u0107. Takie skutki przynosi zatruta krew pobratymcza.<br \/>\n<em>cdn.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><a href=\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2392 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Pozosta\u0142e felietony Stanis\u0142awa \u0141ukasika<\/strong> &gt;<a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><strong>TUTAJ<\/strong><\/a>&lt;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wygrywanie bitew i przegrywanie wojen, albo tylko niewykorzystywanie zwyci\u0119stw sta\u0142o si\u0119 polsk\u0105 specjalno\u015bci\u0105. Pocz\u0105tkiem by\u0142o \u201ewiekopomne\u201d zwyci\u0119stwo pod Grunwaldem, potem<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":5309,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24350"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24350"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24352,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24350\/revisions\/24352"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}