{"id":24560,"date":"2021-02-26T14:30:11","date_gmt":"2021-02-26T13:30:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?page_id=24560"},"modified":"2021-02-26T14:30:11","modified_gmt":"2021-02-26T13:30:11","slug":"dola-i-niedola-chmielnickiego","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/dola-i-niedola-chmielnickiego\/","title":{"rendered":"Dola i niedola Chmielnickiego"},"content":{"rendered":"

Gdy wiosn\u0105 1654 roku, car Aleksy Michaj\u0142owicz, drugi z Romanow\u00f3w na moskiewskim tronie, atakuj\u0105c Litw\u0119, zacz\u0105\u0142 realizowa\u0107 program Iwana Kalit, kniazia moskiewskiego z XIV wieku, czyli zacz\u0105\u0142 zbiera\u0107 rusk\u0105 ziemi\u0119, wojsko koronne rozpocz\u0119\u0142o ekspedycj\u0119 karn\u0105 na Ukrain\u0119. Celem by\u0142o posianie pop\u0142ochu i przeci\u0105gni\u0119cie Kozak\u00f3w niech\u0119tnych carowi na stron\u0119 Polski. Rzezie jakich polskie wojsko dokona\u0142o podczas tej wyprawy, przynios\u0142o skutek odwrotny od zamierzonego. W zdobywanych miastach wycinano w pie\u0144 zar\u00f3wno uzbrojonych buntownik\u00f3w, jak i ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105, bez wzgl\u0119du na wiek i p\u0142e\u0107. \u017bo\u0142nierzom polskim ramiona mdla\u0142y od rze\u017anickiej roboty. Pacyfikacje wzmacnia\u0142y \u015bciegi \u015bwie\u017co zadzierzgni\u0119te w Perejes\u0142awiu. Kreml narzuca\u0142 swoje porz\u0105dki, lecz mordowania Kozak\u00f3w na razie nie nakazywa\u0142 \u2013 za Jasienic\u0105. W pa\u017adzierniku ruszy\u0142a przeciwko Chmielnickiemu, wzmocnionemu przez wojska rosyjskie pod kniaziem Szeremietiewem, nowa wyprawa wojsk koronnych prowadzona przez hetman\u00f3w Stanis\u0142awa Potockiego, Stanis\u0142awa Lanckoro\u0144skiego i Stefana Czarnieckiego w towarzystwie ordy. Hetman kozacki wcale nie zdziwi\u0142 si\u0119 widz\u0105c u boku wojsk polskich Tatar\u00f3w, dawnych swoich sojusznik\u00f3w, dzi\u0119ki kt\u00f3rym odnosi\u0142 pierwsze zwyci\u0119stwa nad Lachami, byli przecie\u017c sojusznikami \u201eobrotowymi\u201d. Zna\u0142 ordy\u0144c\u00f3w, wi\u0119c przyci\u015bni\u0119ty przez wojska koronne pod Ochmatowem, wykorzysta\u0142 to. Ku zdziwieniu Polak\u00f3w nagle Tatarzy odeszli z pola bitwy, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na jakie\u015b swoje \u015bwi\u0119to, albo na konieczno\u015b\u0107 szukania po\u017cywienia i paszy, a tak naprawd\u0119 podkupieniu przez Chmielnickiego, dzi\u0119ki czemu Kozacy i Rosjanie unikn\u0119li pogromu. \u201eBy nam byli cho\u0107 zwyk\u0142ym ha\u0142akowaniem swoim pomogli, pewnie by\u015bmy byli na wieczny czas Ukrain\u0119 uspokoili\u201d \u2013 \u017cali\u0142 si\u0119 Stefan Czarniecki. Po tym, niby zwyci\u0119stwie ochmatowskim, wojsko polskie opu\u015bci\u0142o Ukrain\u0119, wi\u0119c Chmielnicki wspierany przez Rosjan ruszy\u0142 na zach\u00f3d i ponownie stan\u0105\u0142 pod Lwowem. Mieszczanie lwowscy i za\u0142oga wojskowa pod dow\u00f3dztwem Krzysztofa Grodzickiego nie zamierza\u0142a si\u0119 podda\u0107. Na \u017c\u0105danie Rosjan, aby z\u0142o\u017cyli przysi\u0119g\u0119 na wierno\u015b\u0107 carowi odpowiadali: \u201e…\u017ce na imi\u0119 cara moskiewskiego przysi\u0119gi nie z\u0142o\u017cymy, ani miasta nie poddamy, bo dochowujemy wierno\u015bci dla najja\u015bniejszego Jana Kazimierza\u201d \u2013 Rawita Gawro\u0144ski. By\u0142 to pierwszy i nieudany zamach Moskwy na \u201ezawsze wierny\u201d Lw\u00f3w (semper fidelis). Chmielnicki wcale nie rwa\u0142 si\u0119 do zdobywania miasta dla cara Aleksego. Wprawdzie miasto by\u0142o ostrzeliwane, ale jednocze\u015bnie prowadzono rozmowy, a na wiadomo\u015b\u0107, \u017ce Ukrain\u0119 znowu najechali Tatarzy, w charakterze polskich sojusznik\u00f3w, zwin\u0105\u0142 obl\u0119\u017cenie, zadowalaj\u0105c si\u0119 niewielkim okupem, znacznie mniejszym ni\u017c przed siedmiu laty. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, niezbyt d\u0142ugo cieszy\u0142 si\u0119 tym okupem jak i skarbami zdobytymi przez Dani\u0142k\u0119 Wyhowskiego, kt\u00f3ry w mi\u0119dzyczasie z\u0142upi\u0142 Wo\u0142y\u0144 i Lublin. Wszystko musieli odda\u0107 Tatarom, kt\u00f3rzy ich ogarn\u0119li pod Jeziorn\u0105 ko\u0142o Tarnopola, a przy okazji chan wymusi\u0142 na Kozakach odst\u0105pienie od cara i przysi\u0119g\u0119 wierno\u015bci Janowi Kazimierzowi. Chmielnicki z \u0142atwo\u015bci\u0105 zawiera\u0142 ugody i sk\u0142ada\u0142 przysi\u0119gi, szczeg\u00f3lnie przymuszony i z r\u00f3wn\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 je \u0142ama\u0142 przy najbli\u017cszej okazji. Nie zwa\u017caj\u0105c na ugod\u0119 perejes\u0142awsk\u0105 szuka\u0142 kontakt\u00f3w z wrog\u0105 Rosji Szwecj\u0105. Ukoronowaniem tej polityki by\u0142 uk\u0142ad w Radnot (Siedmiogr\u00f3d) w grudniu 1656 roku dziel\u0105cy Rzeczpospolit\u0105 mi\u0119dzy Szwecj\u0119, Brandenburgi\u0119, Siedmiogr\u00f3d Rakoczego, ksi\u0119cia Bogus\u0142awa Radziwi\u0142\u0142a, przyznaj\u0105cy ca\u0142\u0105 Ukrain\u0119 Chmielnickiemu. Najazd szwedzki na Polsk\u0119 sk\u0142oni\u0142 cara do wstrzymania zwyci\u0119skiego pochodu do Wis\u0142y, a nawet do podj\u0119cia rozm\u00f3w z Polsk\u0105 w sprawie zawarcia pokoju i wsp\u00f3lnego ataku na Szweda. Do oficjalnego zawarcia pokoju nie dosz\u0142o, ale Rosjanie we w\u0142asnym interesie zaatakowali szwedzkie Inflanty. Szcz\u0119\u015bcie nie trwa\u0142o d\u0142ugo bo ju\u017c w nast\u0119pnym roku karta si\u0119 odwr\u00f3ci\u0142a. Lubomirski z Czarnieckim porazili Rakoczego, Dania wyst\u0105pi\u0142a przeciwko Karolowi Gustawowi, Austria przys\u0142a\u0142a posi\u0142ki Polsce, a Fryderyk Wilhelm, elektor brandenburski zarabiaj\u0105cy na miano Wielkiego Elektora, zmieni\u0142 front i za cen\u0119 zrzeczenia si\u0119 przez Polsk\u0119 zwierzchno\u015bci nad Prusami Ksi\u0105\u017c\u0119cymi, przeszed\u0142 na stron\u0119 Polski. Chmielnicki zosta\u0142 sam, \u015bwiadomy kl\u0119ski swoich ambicji, widz\u0105c jak Tatarzy i Moskale pl\u0105druj\u0105 Ukrain\u0119, dozna\u0142 wylewu i zmar\u0142 8 sierpnia 1657 r. Po dziewi\u0119ciu latach po\u017cogi na Kresach Rzeczpospolitej, nie zbudowa\u0142 pa\u0144stwa niepodleg\u0142ego, ale w\u0142asny nar\u00f3d rzuci\u0142 w obj\u0119cia anarchii, a Ukraina sta\u0142a si\u0119 przedmiotem w rozgrywkach s\u0105siad\u00f3w. Jak dla patrona niepodleg\u0142ej Ukrainy to niezbyt pozytywna metryczka. \u201eKozaczyzna d\u017awigni\u0119ta jego obrotno\u015bci\u0105 i energi\u0105 na szczyt pot\u0119gi, poszukiwana dopiero co zewsz\u0105d jako sojuszniczka stoczy\u0142a si\u0119 szybko na poziom bezg\u0142owego \u017cywio\u0142u, niezdolnego do niepodleg\u0142ej egzystencji\u201d \u2013 pisa\u0142 prof. W\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski. Opami\u0119tanie przysz\u0142o za p\u00f3\u017ano.
\ncdn.<\/em><\/p>\n

Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Pozosta\u0142e felietony Stanis\u0142awa \u0141ukasika<\/strong> >TUTAJ<\/strong><\/a><<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gdy wiosn\u0105 1654 roku, car Aleksy Michaj\u0142owicz, drugi z Romanow\u00f3w na moskiewskim tronie, atakuj\u0105c Litw\u0119, zacz\u0105\u0142 realizowa\u0107 program Iwana Kalit,<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":5309,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24560"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24560"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24560\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24561,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24560\/revisions\/24561"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}