Calamitatis regnum \u2013 Katastrofa kr\u00f3lestwa, taki podtytu\u0142 da\u0142 Pawe\u0142 Jasienica drugiej cz\u0119\u015bci dzie\u0142a \u2013 Rzeczpospolita Obojga Narod\u00f3w. Dwudziestoletnie panowanie tego nieszcz\u0119\u015bnika doprowadzi\u0142o Rzeczpospolit\u0105 do katastrofy. Czasy by\u0142y niezwykle trudne i tylko geniusz na tronie ciesz\u0105cy si\u0119 zaufaniem poddanych i zgodnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z parlamentem, wszak panowali w republice parlamentarnej, m\u00f3g\u0142 bezpiecznie przeprowadzi\u0107 naw\u0119 pa\u0144stwow\u0105 w\u015br\u00f3d sztorm\u00f3w i podwodnych raf. Trzeci z Waz\u00f3w na polskim tronie niestety geniuszem nie by\u0142, wodzem by\u0142 te\u017c raczej niet\u0119gim. Przypomn\u0119 dwie katastrofalne wyprawy prowadzone osobi\u015bcie przez kr\u00f3la, zako\u0144czone kl\u0119skami pod Zborowem i pod \u017bwa\u0144cem. W czerwcu 1655 r., gdy powszechnie by\u0142o wiadome, \u017ce Szwedzi uderz\u0105 z Pomorza Zachodniego na Wielkopolsk\u0119, z wielk\u0105 przytomno\u015bci\u0105 umys\u0142u i b\u0142yskiem geniuszu rozkazywa\u0142 wojskom wielkopolskim maszerowa\u0107 na Ukrain\u0119. O zaufaniu poddanych nawet i mowy by\u0107 nie mog\u0142o. Nar\u00f3d Wazom nie wierzy\u0142 i mia\u0142 ku temu powa\u017cne powody. Tatu\u015b, ledwie wybrany kr\u00f3lem, chcia\u0142 cichaczem przefrymarczy\u0107 Habsburgom koron\u0119 Polski, kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142 jako potomek Jagiellon\u00f3w. Milsze mu by\u0142y korony szwedzkie, gdzie by\u0142 w\u0142adc\u0105 dziedzicznym, kt\u00f3rego nie kr\u0119powa\u0142y umowy z poddanymi. Starszy brat samowolnie rozpocz\u0105\u0142 przygotowania do wojny z Turcj\u0105. Za pieni\u0105dze po\u017cyczone od \u017cony zaczyna\u0142 prowadzi\u0107 zaci\u0105gi wojska i zapowiada\u0142 mobilizacj\u0119 Kozak\u00f3w, przez co da\u0142 przyczynek do wybuchu powstania Chmielnickiego. Nasz bohater uwa\u017ca si\u0119 za najprawdziwszego z Austriak\u00f3w i preferuje psa ponad Polaka. Ot\u00f3\u017c ten geniusz na polskim tronie, wobec postanowionej ju\u017c w Sztokholmie wojny, wpada na pomys\u0142: \u201eW przededniu sejmu wys\u0142a\u0142 by\u0142 (1. maja) sekretarza swego Rautenfelsa do kurfirsta z pro\u015bb\u0105 o po\u015brednictwo i dawa\u0142 kurfirstowi zupe\u0142ne pe\u0142nomocnictwo zawarcia pokoju ze Szwedami pod warunkiem, \u017ce mu Karol Gustaw tytu\u0142 kr\u00f3la szwedzkiego pozostawi, 200 000 talar\u00f3w za dobra Waz\u00f3w zap\u0142aci, ca\u0142e Inflanty od D\u017awiny do Narwy odda rodzinie Zygmunta III i we\u017amie udzia\u0142 w wojnie z Moskw\u0105 i Kozakami.\u201d \u2013 Ludwik Kubala. Nawet pan Zag\u0142oba, by\u0142 skromniejszy w \u017c\u0105daniach wobec Karola Gustawa, gdy wiosn\u0105 1656 roku, wojska polsko-litewskie z\u0142apa\u0142y Szwed\u00f3w w wid\u0142ach Sanu i Wis\u0142y. \u201eByle z tymi Szwedami pr\u0119dzej sko\u0144czy\u0107, byle sko\u0144czy\u0107 \u2013 rzek\u0142 Zag\u0142oba. \u2013 Jecha\u0142 ich s\u0119k! Niech ust\u0105pi\u0105 Inflanty i miliony pozwol\u0105, darujem ich zdrowiem\u201d. Smutne to, \u017ce w fantazjowaniu, kr\u00f3l wyprzedza\u0142 b\u0142azna. W ostatniej chwili Jan Kazimierz usi\u0142owa\u0142 utargowa\u0107 co\u015b dla siebie. \u201eZa po\u015brednictwem dyplomacji francuskiej sugerowa\u0142 Szwedom, aby w traktacie pokojowym umie\u015bcili warunek zobowi\u0105zuj\u0105cy Rzeczpospolit\u0105 do przyznania mu odszkodowania. Usi\u0142owa\u0142 wi\u0119c szanta\u017cowa\u0107 w\u0142asnych poddanych przy pomocy rw\u0105cego si\u0119 do wojny wroga\u201d \u2013 Pawe\u0142 Jasienica. Powszechnie wiedziano, \u017ce Jan Kazimierz jest znienawidzony za swoj\u0105 opiesza\u0142o\u015b\u0107, niedbalstwo, nie\u017cyczliwo\u015b\u0107 dla Rzeczpospolitej, za lekcewa\u017cenie ludzi i spraw pa\u0144stwa. Z\u0142\u0105 mia\u0142 opini\u0119 na \u015bwiecie. \u201eSpos\u00f3b jego panowania \u2013 donosi\u0142 pose\u0142 francuski \u2013 jest tak dziwny i nie do zniesienia, \u017ce nie mo\u017cna si\u0119 dziwi\u0107 rebelii kozackiej, ale raczej temu, \u017ce Litwa nie posz\u0142a za ich przyk\u0142adem\u201d. \u201eKr\u00f3l polski \u2013 pisa\u0142 kurfist (elektor Brandenburski, jeszcze lennik kr\u00f3la Polski) do tajnych radc\u00f3w \u2013 nie zajmuje si\u0119 sprawami pa\u0144stwa i z tego powodu jest w niezgodzie z senatorami\u201d. \u2013 za Ludwikiem Kubal\u0105. Chwila zastanowienia nad Hohenzollernami. Jako panuj\u0105cy w Prusach Ksi\u0105\u017c\u0119cych byli lennikami Polski od 1525 roku, ale przez wszystkie lata wykorzystywali ka\u017cd\u0105 nadarzaj\u0105c\u0105 si\u0119 okazj\u0119, aby luzowa\u0107 wi\u0119zy zale\u017cno\u015b\u0107. Byli te\u017c w\u0142adcami Brandenburgii i s\u0142u\u017cyli racji stanu Brandenburgii, o czym \u015bwiadczy poni\u017cszy cytat \u2013 \u201eO ile ludzki rozum obliczy\u0107 zdo\u0142a \u2013 powiedzia\u0142 pierwszy minister kurfirsta \u2013 Polacy s\u0105 zgubieni i my z nimi, je\u015bli ze Szwedami nie p\u00f3jdziemy\u201d \u2013 kr\u00f3tko i na temat. Po wkroczeniu Szwed\u00f3w z\u0142o\u017cyli im ho\u0142d lenny i wzi\u0119li udzia\u0142 w wojnie przeciwko Polsce, bo nie chcieli by\u0107 \u201ezgubieni\u201d. Jan Kazimierz mia\u0142 niezwyk\u0142y dar do mno\u017cenia wrog\u00f3w, a co ciekawsze, to cz\u0119sto niedawni jego zwolennicy stawali si\u0119 nieprzejednanymi wrogami. Nie maj\u0105c potomka, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by kandydowa\u0107 do polskiego tronu, wymy\u015blili z ambitn\u0105 ma\u0142\u017conk\u0105, Ludwik\u0105 Mari\u0105, wyb\u00f3r kr\u00f3la jeszcze za \u017cycia panuj\u0105cego. To by\u0142o naruszeniem kardynalnych praw Rzeczpospolitej, zamachem na wolno\u015bci szlacheckie co doprowadzi\u0142o do buntu Lubomirskiego, \u201eobro\u0144cy wolno\u015bci\u201d i w konsekwencji do abdykacji Jana Kazimierza w roku 1668. Niewdzi\u0119czny nar\u00f3d z\u0142o\u015bliwie wyt\u0142umaczy inicja\u0142y na monetach JCR (Ioannes Casimirus Rex), jako Initium Calamitatis Regni (Pocz\u0105tek Kl\u0119sk Kr\u00f3lestwa), z czym pisz\u0105cy te s\u0142owa zgadza si\u0119 ca\u0142kowicie, a od siebie doda, \u017ce Casimirus Rex swoim panowaniem obudzi\u0142 zmory, kt\u00f3re udusi\u0142y Rzeczpospolit\u0105.
\nc.d.n.<\/p>\n
Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n
![](\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\")
<\/a><\/p>\n