W najwi\u0119kszym skr\u00f3cie \u2013 degradacja sto\u0142ecznego Krakowa na rzecz mazowieckiej mie\u015bciny, kolumna Zygmunta i zamek kr\u00f3lewski w Warszawie, odbudowane ze zniszcze\u0144 wojennych w czasach PRL, ale to ju\u017c Waz\u00f3w nie obci\u0105\u017ca. Mo\u017ce jeszcze \u015bluby lwowskie Jana Kazimierza z roku 1656, a uznane przez sejm RP w roku 2006 za jedno z \u201enajwa\u017cniejszych wydarze\u0144 w dramatycznych dziejach narodu polskiego\u201d. Integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 owych \u015blub\u00f3w by\u0142o zobowi\u0105zanie odno\u015bnie oracz\u00f3w i mieszczan \u201eobowi\u0105zuje si\u0119, i\u017c po uczynionym pokoju stara\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0119 ze stanami Rzeczypospolitej usilnie, a\u017ceby odt\u0105d utrapione posp\u00f3lstwo wolne by\u0142o od wszelkiego okrucie\u0144stwa, (inna wersja w tej kwestii, aby lud kr\u00f3lestwa mego od niesprawiedliwych ci\u0119\u017car\u00f3w i ucisk\u00f3w by\u0142 uwolniony.) Je\u017celi w sferze religijnej kr\u00f3l i stany Rzeczpospolitej wype\u0142ni\u0142y zobowi\u0105zania, to oracze i mieszczanie, musieli jeszcze kilka wiek\u00f3w poczeka\u0107 na spe\u0142nienie kr\u00f3lewskich \u015blub\u00f3w. Co wi\u0119cej? Wojny na trzech frontach, cz\u0119sto sprowokowane przez panuj\u0105cych w Polsce Szwed\u00f3w i zupe\u0142nie wbrew interesom Rzeczpospolitej, doprowadzi\u0142y kraj do zupe\u0142nej ruiny. Straty ludno\u015bci oblicza si\u0119 na 30-40%, cz\u0119sto jako ofiary chor\u00f3b i g\u0142odu, straty gospodarcze, zabudowania, oko\u0142o 60-70%, poniewa\u017c teatrem wojen by\u0142o terytorium w\u0142asne. Najgorszym skutkiem polityki Waz\u00f3w by\u0142o to, \u017ce obudzili zmory, kt\u00f3re z czasem udusi\u0142y Rzeczpospolit\u0105 Obojga Narod\u00f3w. Wazowie prowadzili wojny wojskami zaci\u0119\u017cnymi i przewa\u017cnie na kredyt, co przynosi\u0142o fatalne skutki. Nawet po zwyci\u0119skiej bitwie nieop\u0142acony \u017co\u0142nierz opuszcza\u0142 szeregi: przyk\u0142ad \u2013 Kircholm, wojny z Moskw\u0105 1609-12, Beresteczko. Mamy wi\u0119c wielkie i niewykorzystane zwyci\u0119stwa. W latach 50 i 60 XVII wieku utrapieniem dla Rzeczpospolitej by\u0142y konfederacje \u017co\u0142nierskie zawi\u0105zywane w celu wymuszenia na pa\u0144stwie zaleg\u0142ego \u017co\u0142du. W roku 1661 tzw. Zwi\u0105zek \u015awi\u0119cony obliczy\u0142 nale\u017cno\u015b\u0107 na 60 mln, przy bud\u017cecie pa\u0144stwa oko\u0142o 12-15 mln. Czekaj\u0105c na wyp\u0142aty nale\u017cno\u015bci, uzbrojone oddzia\u0142y \u017cywi\u0142y si\u0119 w\u0142asnym sumptem na koszt ch\u0142op\u00f3w i mieszczan \u2013 to by\u0142a ta pierwsza zmora. W pi\u0119\u0107 lat po elekcji Zygmunta III wysz\u0142y na jaw jego konszachty z Habsburgami w sprawie przekazania korony polskiej arcyksi\u0119ciu Ernestowi, wskutek czego kr\u00f3l straci\u0142 zaufanie poddanych. Wszelkie pr\u00f3by reform Rzeczpospolitej, nawet najbardziej potrzebne, spotyka\u0142y si\u0119 z podejrzeniem o dalsze frymaczenie koron\u0105, albo by\u0142y traktowane jako pr\u00f3ba wprowadzenia w\u0142adzy absolutnej, co dla rozmi\u0142owanej w wolno\u015bciach obywatelskich szlachty by\u0142o kamieniem obrazy i zaowocowa\u0142o rokoszem Zebrzydowskiego. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce kr\u00f3l Zygmunt mia\u0142 po swojej stronie znakomitych wodz\u00f3w w osobach Jana Karola Chodkiewicza i Stanis\u0142awa \u017b\u00f3\u0142kiewskiego, kt\u00f3rzy pobili rokoszan pod Guzowem w lipcu 1607 r., dzi\u0119ki czemu kr\u00f3l wyszed\u0142 z opresji zwyci\u0119sko. Mniej szcz\u0119\u015bcia mia\u0142 jego syn Jan Kazimierz, kt\u00f3ry nie maj\u0105c potomka mog\u0105cego ubiega\u0107 si\u0119 o polski tron, za namow\u0105 swojej ma\u0142\u017conki Ludwiki Marii d\u0105\u017cy\u0142 do elekcji vivente rege (za \u017cycia kr\u00f3la). W rachub\u0119 wchodzi\u0142 francuski ksi\u0105\u017c\u0119 Kondeusz, a nawet ksi\u0105\u017c\u0119 niemiecki pod warunkiem, \u017ce po\u015blubi siostrzenic\u0119 kr\u00f3lowej. Taka by\u0142a cena polskiej korony. Na skutki nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107. Jerzy Sebastian Lubomirski, bohater wojny ze Szwedami i pogromca Rakoczego stan\u0105\u0142 w obronie wolno\u015bci szlacheckich, og\u0142aszaj\u0105c si\u0119 ofiar\u0105 kr\u00f3lewskiej niesprawiedliwo\u015bci, gdy zosta\u0142 skazany na banicj\u0119 i infami\u0119, podni\u00f3s\u0142 rokosz, a stan\u0105wszy na czele armii zwerbowanej przy pomocy finansowej Habsburg\u00f3w, kt\u00f3rzy nie chcieli widzie\u0107 Francuza na polskim tronie, rozbi\u0142 pod M\u0105twami (13 lipca 1666 r.) wojska kr\u00f3lewskie, zwerbowane za pieni\u0105dze francuskie. Rozbi\u0142 to za ma\u0142o powiedziane, poniewa\u017c rokoszanie dokonali rzezi weteran\u00f3w Czarnieckiego. Rokosz zako\u0144czy\u0142 si\u0119 ugod\u0105, Lubomirski poszed\u0142 na wygnanie za\u015b Jan Kazimierz abdykowa\u0142 i po \u015bmierci ma\u0142\u017conki wyjecha\u0142 do Francji, gdzie zosta\u0142 opatem u benedyktyn\u00f3w. Pieni\u0105dze obcych pa\u0144stw zacz\u0119\u0142y decydowa\u0107 o wyborze kr\u00f3la Polski, jak r\u00f3wnie\u017c o polskiej polityce \u2013 i to by\u0142a nast\u0119pna zmora. Ko\u0144cz\u0105c opowie\u015bci o Wazach, chocia\u017c Jagiellonach po k\u0105dzieli, kt\u00f3rzy dziedziczyli niech\u0119\u0107 ku narodom, kt\u00f3rym panowali, przytocz\u0119 opini\u0119 Paw\u0142a Jasienicy. \u201eW epoce Waz\u00f3w Rzeczpospolita dotkni\u0119ta zosta\u0142a rozk\u0142adem moralnym, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 z\u0142em najstraszniejszym, bez por\u00f3wnania gorszym od wszystkich spustosze\u0144 materialnych. Kto szanuje fakty i z nimi si\u0119 liczy, ten powie, \u017ce inaczej by\u0107 nie mog\u0142o. Trzej kolejni w\u0142adcy Rzeczpospolitej zdradzali j\u0105 \u2013 niekiedy politycznie, moralnie bez przerwy\u201d. Ten rozk\u0142ad wyda\u0142 owoce w postaci anarchii, rz\u0105d\u00f3w oligarchii magnackiej, chyba najgro\u017aniejszej zmory, tej, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a Rzeczpospolit\u0105 do tragicznego fina\u0142u w roku 1795.<\/p>\n
Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n
![](\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\")
<\/a><\/p>\n