Je\u017celi prawdziw\u0105 jest teoria Napoleona, \u017ce do prowadzenia wojny potrzebne s\u0105 trzy rzeczy: pieni\u0105dze, pieni\u0105dze i pieni\u0105dze, to Polska po \u015bmierci Kazimierza Wielkiego w og\u00f3le nie powinna prowadzi\u0107 wojen, a to z tego powodu, \u017ce brakowa\u0142o jej tych w\u0142a\u015bnie trzech rzeczy. Kazimierz Wielki nak\u0142ada\u0142 podatki nie pytaj\u0105c podatnik\u00f3w o zgod\u0119, zobowi\u0105zywa\u0142 poddanych do budowy zamk\u00f3w obronnych i wreszcie prowadzi\u0142 wojny opieraj\u0105c si\u0119 na pospolitym ruszeniu rycerstwa. Rycerz posiadaj\u0105cy ziemi\u0119 na prawie rycerskim mia\u0142 obowi\u0105zek stawi\u0107 si\u0119 zbrojnie z odpowiednim pocztem i wyposa\u017ceniem na kr\u00f3lewskie wezwanie. Niestawiennictwo grozi\u0142o utrat\u0105 praw rycerskich. Na dochody kr\u00f3lewskie sk\u0142ada\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c c\u0142a, myta, r\u00f3\u017cne podatki miejskie i wp\u0142ywy z \u017cup solnych Wieliczki, Bochni i Rusi. Gdyby Ludwik Andegawe\u0144ski mia\u0142 syna, m\u00f3g\u0142by mu przekaza\u0107 tron Polski, na mocy wcze\u015bniejszych traktat\u00f3w, bez zabiegania o zgod\u0119 pan\u00f3w polskich. Poniewa\u017c syn\u00f3w nie mia\u0142, wi\u0119c kupi\u0142 polsk\u0105 koron\u0119 dla jednej ze swoich c\u00f3rek (prawo polskie nie dopuszcza\u0142o dziedziczenia tronu przez kobiety) zrzekaj\u0105c si\u0119 prawa do stanowienia podatk\u00f3w ponad 2 grosze z \u0142anu ch\u0142opskiego (za Kazimierza podatki wynosi\u0142y 12, a nawet 24 grosze w dobrach klasztornych) i zapewniaj\u0105c \u017co\u0142d dla rycerzy podczas wypraw za granic\u0119 Polski. Te wielko\u015bci niewiele nam m\u00f3wi\u0105, ale gdy podamy, \u017ce doch\u00f3d gospodarstwa \u0142anowego (18 albo 24 ha) m\u00f3g\u0142 wynie\u015b\u0107 oko\u0142o 140 groszy, to ju\u017c nieco przybli\u017ca \u00f3wczesne relacje finansowe, a owe dwa grosze stanowi\u0142y oko\u0142o 1,5% podatek. Marzenie wsp\u00f3\u0142czesnych podatnik\u00f3w pod ka\u017cd\u0105 szeroko\u015bci\u0105 geograficzn\u0105. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, kr\u00f3l obni\u017ca podatki i podnosi wydatki kr\u00f3lestwa. Taka ekonomia w dzisiejszej Polsce nie zaskakuje ale po zabiegu prania m\u00f3zgu i przyj\u0119ciu filozofii \u2013 \u201e\u017badne krzyki i p\u0142acze nas nie przekonaj\u0105, \u017ce bia\u0142e jest bia\u0142e, a czarne jest czarne\u201d. W wieku XV i nast\u0119pnych poznali\u015bmy skutki takiej filozofii \u2013 wojny prowadzi\u0107 trzeba, a pieni\u0119dzy i wojska nie ma. Za Grunwald i obl\u0119\u017cenie Malborka musia\u0142 Jagie\u0142\u0142o p\u0142aci\u0107 \u017co\u0142d Zawiszy Czarnemu i innym Ma\u0107kom z Bogda\u0144ca, wszak by\u0142a to wyprawa zagraniczna. Nic dziwnego, \u017ce po wspania\u0142ym zwyci\u0119stwie na polu bitwy nast\u0105pi\u0142a pora\u017cka przy stole obrad pokojowych. Za Piast\u00f3w w\u0142adca by\u0142 r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bcicielem pa\u0144stwa przeto m\u00f3g\u0142 dowolnie dysponowa\u0107 ziemi\u0105 czyli rozdawa\u0107 j\u0105 rycerzom na prawie rycerskim, urz\u0119dnikom jako \u201echleb dobrze zas\u0142u\u017conych\u201d, Ko\u015bcio\u0142owi i klasztorom. Ogromne obszary, w niekt\u00f3rych dzielnicach przekraczaj\u0105ce 50% powierzchni, nadal stanowi\u0142y domen\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105, czyli kr\u00f3lewszczyzny, z kt\u00f3rych dochody mia\u0142y zapewni\u0107 utrzymanie dworu kr\u00f3lewskiego, administracji pa\u0144stwowej i wojska. Piastom jako\u015b to wystarcza\u0142o, za\u015b ich nast\u0119pcom prowadz\u0105cym ambitn\u0105 polityk\u0119 dynastyczn\u0105, nara\u017caj\u0105c\u0105 Polsk\u0119 na liczne wojny, ju\u017c zacz\u0119\u0142o brakowa\u0107. \u201eWynika\u0142a st\u0105d potrzeba cz\u0119stego uciekania si\u0119 do po\u017cyczek , a te sta\u0142y si\u0119 powodem, \u017ce w ci\u0105gu pierwszej po\u0142owy epoki jagiello\u0144skiej zmarnowano prawie w zupe\u0142no\u015bci kapita\u0142 spoczywaj\u0105cy w dobrach kr\u00f3lewskich, a przez to zmniejszono jeszcze bardziej ju\u017c i tak szczup\u0142e dochody korony. Dzia\u0142o si\u0119 to w ten spos\u00f3b, \u017ce po\u017cyczaj\u0105cy kr\u00f3lowi pieni\u0105dze otrzymywa\u0142 w zastaw jakie\u015b dobra kr\u00f3lewskie do u\u017cytkowania tak d\u0142ugo, dok\u0105d by mu kr\u00f3l d\u0142ugu nie odda\u0142. By\u0142 to najniesprawiedliwszy rodzaj zastawu, tak zwany antychretyczny, surowo niegdy\u015b zakazany w staro\u017cytnym Rzymie, bo dochody ci\u0105gnione z zastawionych d\u00f3br nie umarza\u0142y nigdy kapita\u0142u, tylko uwa\u017cane by\u0142y za przynale\u017cny procent, a wi\u0119c straszliwa lichwa. W taki to spos\u00f3b hojnie szafowali dobrami koronnymi pierwsi Jagiellonowie; zastawia\u0142 i rozdawa\u0142 Jagie\u0142\u0142o, czynili to samo W\u0142adys\u0142aw Warne\u0144czyk, Kazimierz Jagiello\u0144czyk, Olbracht i Aleksander. W miar\u0119 za\u015b jak ubo\u017ca\u0142a
\n korona i wpada\u0142a wskutek tego w zale\u017cno\u015b\u0107 od sejm\u00f3w, ros\u0142y fortuny mo\u017cnych pan\u00f3w utuczonych na chlebie Rzeczypospolitej\u201d (Mieczys\u0142aw Warmski \u201eEgzekucja d\u00f3br koronnych\u201d). Do tego dochodzi\u0142y nadania d\u00f3br dla dygnitarzy pa\u0144stwowych, bo ci nie pobierali wynagrodze\u0144 w got\u00f3wce, a stanowili ob\u00f3z popieraj\u0105cy kr\u00f3la. Wreszcie trzeba by\u0142o p\u0142aci\u0107 nadaniami d\u00f3br i przywilejami za uznanie praw do tronu synom kr\u00f3lewskim, wszak Polska po \u015bmierci Kazimierza Wielkiego by\u0142a monarchi\u0105 elekcyjn\u0105 i ka\u017cdy Jagiellon zasiadaj\u0105cy na krakowskim tronie by\u0142 wybierany przez rad\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105. Beneficjent\u00f3w kr\u00f3lewskich by\u0142o wielu, a dobra kr\u00f3lewskie puszczone w dzier\u017caw\u0119 albo zastawione za d\u0142ugi, z czasem stawa\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 magnaterii. Tak tuczy\u0142y si\u0119 rody pan\u00f3w w kt\u00f3rych Stanis\u0142aw Staszic widzia\u0142 podstawow\u0105 przyczyn\u0119 zguby Rzeczpospolitej. O skutkach pustego skarbu w nast\u0119pnej gaw\u0119dzie.<\/p>\n
Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/strong><\/p>\n
![](\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\")
<\/a><\/p>\n