{"id":7135,"date":"2018-02-23T11:27:54","date_gmt":"2018-02-23T10:27:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?page_id=7135"},"modified":"2018-02-23T11:27:54","modified_gmt":"2018-02-23T10:27:54","slug":"rzeczpospolita-rosyjskim-pasku","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/rzeczpospolita-rosyjskim-pasku\/","title":{"rendered":"Rzeczpospolita na rosyjskim pasku"},"content":{"rendered":"

Car Piotr I ca\u0142kiem dobrze czu\u0142 si\u0119 w roli przys\u0142owiowego \u201egajowego\u201d. Kaza\u0142 wybra\u0107 Sasa kr\u00f3lem Polski, potem obroni\u0142 go przed Szwedem Karolem XII, a gdy podopieczny pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 uniezale\u017cni\u0107, hetmani polscy, na carskim \u017co\u0142dzie (ca\u0142a czw\u00f3rka, koronni, Sieniawski, Rzewuski, litewscy, Pociej z Denhofem), zawsze mogli zawi\u0105za\u0107 konfederacj\u0119, albo inn\u0105 us\u0142ug\u0119 swemu mocodawcy wy\u015bwiadczy\u0107. Opr\u00f3cz hetman\u00f3w, car mia\u0142 na swoim \u017co\u0142dzie r\u00f3wnie\u017c inne kreatury polskiej i litewskiej magnaterii. Nie od rzeczy b\u0119dzie zaznaczy\u0107, \u017ce takie praktyki by\u0142y i s\u0105 sta\u0142ym elementem uprawiania polityki, czyli zachowania naszych wielmo\u017cnych, mie\u015bci\u0142y si\u0119 w standardach europejskich. Nasi magnaci cz\u0119sto si\u0119gali po \u201ebratni\u0105 pomoc\u201d.
\nPo \u015bmierci Augusta II, zniech\u0119cona do Sas\u00f3w szlachta, na sejmie konwokacyjnym wykluczy\u0142a obcych kandydat\u00f3w, przysi\u0119gaj\u0105c, \u017ce wszyscy oddadz\u0105 g\u0142osy na Piasta. P\u00f3ki m\u00f3wiono og\u00f3lnikowo o Pia\u015bcie, panowa\u0142a jednomy\u015blno\u015b\u0107. Niejeden z ja\u015bnie wielmo\u017cnych, a nie zawsze o\u015bwieconych, my\u015bla\u0142 o swojej kandydaturze. Gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jedynym Piastem b\u0119dzie Stanis\u0142aw Leszczy\u0144ski, wraca\u0142y r\u00f3\u017cne samolubne zachcianki. Zabrz\u0119cza\u0142y saskie talary i gro\u017ane pomruki z Rosji. Nawet papie\u017c zwolni\u0142 pos\u0142\u00f3w z przysi\u0119gi z\u0142o\u017conej na konwokacji. Jednak 12 wrze\u015bnia 1733 r. 13500 szlachty obra\u0142o kr\u00f3lem Piasta \u2013 Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego. Malkontenci z Micha\u0142em Wi\u015bniowieckim, kt\u00f3ry poprosi\u0142 Rosj\u0119 o \u201ebratni\u0105 pomoc\u201d, uszli na Prag\u0119, czekaj\u0105c na rosyjski korpus. Gdy ten dotar\u0142, niespe\u0142na tysi\u0105cem g\u0142os\u00f3w, wybrali kr\u00f3lem Augusta Sasa, a rosyjskie armaty hukiem obwie\u015bci\u0142y \u015bwiatu \u201ewolny\u201d obi\u00f3r kr\u00f3la Rzeczpospolitej.
\nPojed\u017amy po nazwiskach promotor\u00f3w dynastii saskiej na polskim tronie. Opr\u00f3cz wspomnianego Wi\u015bniowieckiego, biskupi, Jan Lipski i Stanis\u0142aw Hozjusz, kt\u00f3rzy koronowali obranego drog\u0105 \u201ewolnej\u201d elekcji, w towarzystwie rosyjskiego korpusu, Augusta III oraz magnaci litewscy, Radziwi\u0142\u0142owie i Sapiehowie. Na marginesie: Stanis\u0142aw Leszczy\u0144ski pierwszy raz zosta\u0142 kr\u00f3lem Polski w roku 1704, z nadania Karola XII, kr\u00f3la Szwecji, kt\u00f3ry przep\u0119dzi\u0142 Sas\u00f3w i opanowa\u0142 Warszaw\u0119. Nie by\u0142o \u017cadnej elekcji \u2013 ot Karol wskaza\u0142: teraz kr\u00f3lem b\u0119dziesz ty. Zupe\u0142nie bezprawnie \u201ewybrany\u201d, by\u0142 pierwszym kr\u00f3lem Polski koronowanym w Warszawie. Gdy w roku 1733 zosta\u0142 wybrany legalnie, a by\u0142a to ju\u017c ostatnia wolna elekcja w Rzeczpospolitej, nie zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 ponownie koronowa\u0107, bo najpierw trzeba by\u0142o przep\u0119dzi\u0107 rosyjskie wojska stacjonuj\u0105ce pod Warszaw\u0105, a na to pospolite ruszenie szlachty nie wystarczy\u0142o. Pozosta\u0142a ucieczka do Gda\u0144ska, a potem pod skrzyd\u0142a swojego zi\u0119cia, kr\u00f3la Francji, Ludwika XV. Senatorowie, wierni dot\u0105d Leszczy\u0144skiemu, m.in. Poniatowski (ojciec przysz\u0142ego kr\u00f3la), Czartoryscy, z\u0142o\u017cyli przysi\u0119g\u0119 Augustowi III.
\nOstatnia elekcja by\u0142a r\u00f3wnie\u017c ostatnim stopniem upadku naszych ja\u015bnie wielmo\u017cnych, ja\u015bnie o\u015bwieconych, obywateli Rzeczpospolitej. Si\u0142\u0105 przewodni\u0105 by\u0142a Familia, czyli Czartoryscy, a ci zbyt dobrze znali nastroje spo\u0142ecze\u0144stwa, by mogli sobie obiecywa\u0107 \u0142atwe zwyci\u0119stwo pod Wol\u0105, tote\u017c od razu za\u017c\u0105dali od carycy Katarzyny zbrojnej pomocy. Dziwnym trafem ich pro\u015bby \u0142adnie wpisywa\u0142y si\u0119 w plany carycy, o czym \u015bwiadczy jej list do kr\u00f3la Prus Fryderyka II: \u201eProponuj\u0119 Waszej Wysoko\u015bci takiego z Piast\u00f3w, kt\u00f3ry b\u0119dzie bardziej ni\u017c inni nam zobowi\u0105zany za to, co dla niego uczynimy. Je\u015bli Wasza Wysoko\u015b\u0107 wyrazi zgod\u0119, proponuj\u0119 stolnika litewskiego Stanis\u0142awa Poniatowskiego, a to z nast\u0119puj\u0105cych powod\u00f3w: ze wszystkich pretendent\u00f3w do korony, on ma najmniejsze mo\u017cliwo\u015bci jej otrzymania, tak wi\u0119c w nast\u0119pstwie, b\u0119dzie mia\u0142 zobowi\u0105zania w stosunku do tych r\u0105k, z kt\u00f3rych j\u0105 otrzyma\u201d. Ot i wolna elekcja. Bratnia pomoc wschodniego s\u0105siada od dawna by\u0142a skuteczna. Poniatowski zosta\u0142 wybrany jednomy\u015blnie. Ja\u015bnie o\u015bwieceni ksi\u0105\u017c\u0119ta przygotowali grunt pod jednomy\u015blnie zatwierdzone rozbiory i kilka jednomy\u015blnych decyzji Polak\u00f3w w stosunkach ze wschodnim s\u0105siadem. Z demokracj\u0105 nam nie wysz\u0142o, mo\u017ce lepiej by\u0142o z tolerancj\u0105? O tym w nast\u0119pnych gaw\u0119dach.<\/p>\n


\n<\/a>Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Car Piotr I ca\u0142kiem dobrze czu\u0142 si\u0119 w roli przys\u0142owiowego \u201egajowego\u201d. Kaza\u0142 wybra\u0107 Sasa kr\u00f3lem Polski, potem obroni\u0142 go przed<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":5309,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7135"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7135"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7137,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7135\/revisions\/7137"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}