{"id":7138,"date":"2018-02-23T11:29:30","date_gmt":"2018-02-23T10:29:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?page_id=7138"},"modified":"2018-02-23T11:29:30","modified_gmt":"2018-02-23T10:29:30","slug":"polska-panstwem-bez-stosow","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/polska-panstwem-bez-stosow\/","title":{"rendered":"Polska pa\u0144stwem bez stos\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\u201eNie b\u0119dziesz zabija\u0142\u201d \u2013 na kamiennej tablicy r\u0119k\u0105 Pana wyryte prawo, kt\u00f3re synom Izraela przyni\u00f3s\u0142 Moj\u017cesz. Lektura biblii daje odpowied\u017a, jak \u017bydzi przestrzegali boskie prawo, zdobywaj\u0105c ziemi\u0119 obiecan\u0105. Przez wieki na bitewnych polach chrze\u015bcija\u0144skiej Europy unosi\u0142y si\u0119 okrzyki: \u201eW imi\u0119 Boga, bij zabij!\u201d. A przecie\u017c obowi\u0105zywa\u0142o prawo \u2013 \u201eNie zabijaj\u201d. Przez ponad 500 lat \u015awi\u0119ta Inkwizycja nawraca\u0142a zagubione owieczki. Nie zawsze s\u0142owem, przyk\u0142adem, ale na drodze \u015bledztwa, stosuj\u0105c prawem przewidziane tortury. Historycy doliczaj\u0105 si\u0119 kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy ofiar tej instytucji. Wykonawcami wyrok\u00f3w by\u0142a w\u0142adza \u015bwiecka. Heretycy wszelkich odcieni w konfrontacji z w\u0142adz\u0105 \u015bwieck\u0105 i ko\u015bcieln\u0105 byli skazani na pora\u017ck\u0119.
\nJednymi z pierwszych, kt\u00f3rzy na si\u0142\u0119, odpowiedzieli si\u0142\u0105, byli czescy husyci, w pierwszej po\u0142owie XV wieku. Marcin Luter og\u0142aszaj\u0105c swoje tezy, a nauczony do\u015bwiadczeniem Jana Husa, kt\u00f3ry na stosie zako\u0144czy\u0142 swoje dzie\u0142o reformy Ko\u015bcio\u0142a, obawiaj\u0105c si\u0119 argument\u00f3w si\u0142y, poszuka\u0142 patron\u00f3w w\u015br\u00f3d niemieckich ksi\u0105\u017c\u0105t. I tak zamiast dysput uczonych m\u0119\u017c\u00f3w, teolog\u00f3w, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 dyskusje przy pomocy armat, muszkiet\u00f3w i wszelkiego rodzaju broni siecznej. Takie dysputy niszczy\u0142y Europ\u0119 przez prawie dwie\u015bcie lat, a zabijali si\u0119 wyznawcy Chrystusa, katolicy i protestanci g\u0142osz\u0105c \u2013 \u201epi\u0105te, nie zabijaj\u201d.
\nOczywistym jest, \u017ce panuj\u0105cy wykorzystywali r\u00f3\u017cnice wyznaniowe dla za\u0142atwiania interes\u00f3w politycznych. Najlepszym przyk\u0142adem jest udzia\u0142 Francji, gdy jej polityk\u0105 kierowa\u0142 kardyna\u0142 Richelieu, w wojnach religijnych po stronie pa\u0144stw protestanckich, w sojuszu z Turcj\u0105. We Francji protestant\u00f3w prze\u015bladowano z ca\u0142\u0105 surowo\u015bci\u0105, dla przyk\u0142adu: noc \u015bw. Bart\u0142omieja, czy dragonady Ludwika XIV.
\nPrzyjrzyjmy si\u0119 jak na tle krwawi\u0105cej Europy wygl\u0105da\u0142a Polska. Od czasu przy\u0142\u0105czenia Rusi Halickiej w czasach Kazimierza Wielkiego, katoliccy Polacy nauczyli si\u0119 \u017cy\u0107 w jednym pa\u0144stwie z prawos\u0142awnymi Rusinami. Po unii z Litw\u0105 odsetek prawos\u0142awnych zdecydowanie si\u0119 powi\u0119kszy\u0142, a do tego doszli muzu\u0142manie, za spraw\u0105 osiedlonych w Litwie Tatar\u00f3w. Nowinki reformatorskie, zar\u00f3wno husyckie, jak i lutera\u0144skie czy kalwi\u0144skie, r\u00f3wnie\u017c dociera\u0142y nad Wis\u0142\u0119. Je\u017celi do tego doliczymy \u017byd\u00f3w, znajduj\u0105cych w Polsce schronienie przed prze\u015bladowaniami, jakich do\u015bwiadczali w innych pa\u0144stwach europejskich, to mamy niez\u0142\u0105 mieszank\u0119 wybuchow\u0105. Do wybuchu jednak nie dosz\u0142o, a to za spraw\u0105 ostatniego Jagiellona, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 by\u0107 \u201ekr\u00f3lem sumie\u0144\u201d, jak i szlachty. Po \u015bmierci Zygmunta Augusta, sejm konwokacyjny (przygotowuj\u0105cy zasady wyboru kr\u00f3la), jako konfederacja warszawska, 28 stycznia 1573 roku uchwali\u0142 bezwarunkowy i wieczysty pok\u00f3j mi\u0119dzy wszystkimi r\u00f3\u017cni\u0105cymi si\u0119 w wierze, zapewni\u0142 innowiercom r\u00f3wnouprawnienie z katolikami i opiek\u0119 pa\u0144stwa. Kandydat na kr\u00f3la Polski musia\u0142 by\u0107 katolikiem, ale by\u0142 zobowi\u0105zany do przysi\u0119gi, \u017ce b\u0119dzie przestrzega\u0142 zasady tolerancji religijnej.
\nWielu historyk\u00f3w od dawna zaciekawia fenomenem polskiej tolerancji. Jedni uwa\u017caj\u0105, \u017ce nie byli\u015bmy ani zimni, ani gor\u0105cy w sprawach religijnych. Byli\u015bmy podobno letni i st\u0105d nasze zas\u0142ugi w dziedzinie tolerancji. Inni za\u015b twierdz\u0105, \u017ce bez wzgl\u0119du na motywy takich decyzji, to w\u0142a\u015bnie tolerancja, a nie unia z Litw\u0105, czy zwyci\u0119stwo grunwaldzkie, rozs\u0142awia nas w ca\u0142ej Europie. Rzeczpospolita sta\u0142a si\u0119 azylem dla heretyk\u00f3w, dla ludzi prze\u015bladowanych z powod\u00f3w wyznaniowych, krajem przyjaznym dla uchod\u017ac\u00f3w.
\nTen karnawa\u0142 nie trwa\u0142 d\u0142ugo. Gdy kr\u00f3lem zosta\u0142 wychowanek jezuit\u00f3w, Zygmunt III, dla r\u00f3\u017cnowierc\u00f3w zacz\u0119\u0142y si\u0119 schody. Droga na urz\u0119dy zamkni\u0119ta, biskupi greckokatoliccy nie maj\u0105 miejsca w senacie. Czyli zaczyna si\u0119 to, co znamy z komuny \u2013 dobry fachowiec, ale bezpartyjny. Za\u015b w XVII wieku \u2013 zacny i zas\u0142u\u017cony cz\u0142owiek, ale nie katolik.
\nW roku 2003 tekst konfederacji warszawskiej wpisano na list\u0119 UNESCO, Pami\u0119\u0107 \u015awiata. Ten fakt zapewne doceni\u0105, a jako Polacy b\u0119d\u0105 z tego dumni, ci kt\u00f3rzy dos\u0142ownie przyjmuj\u0105 nakazane \u201enie b\u0119dziesz zabija\u0142\u201d, albo \u201enie zabijaj\u201d, a szczeg\u00f3lnie, dla r\u00f3\u017cnicy w wierze.<\/p>\n


\n<\/a>Stanis\u0142aw \u0141ukasik<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eNie b\u0119dziesz zabija\u0142\u201d \u2013 na kamiennej tablicy r\u0119k\u0105 Pana wyryte prawo, kt\u00f3re synom Izraela przyni\u00f3s\u0142 Moj\u017cesz. Lektura biblii daje odpowied\u017a,<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":5309,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7138"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7138"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7138\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7140,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7138\/revisions\/7140"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}