{"id":10169,"date":"2018-09-13T12:23:07","date_gmt":"2018-09-13T10:23:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?p=10169"},"modified":"2018-09-13T12:23:45","modified_gmt":"2018-09-13T10:23:45","slug":"wilk-w-gorach-sowich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/2018\/09\/13\/wilk-w-gorach-sowich\/","title":{"rendered":"Wilk w G\u00f3rach Sowich"},"content":{"rendered":"<p>Czy wilka nale\u017cy si\u0119 ba\u0107? Zazwyczaj wilk bardziej boi si\u0119 ludzi, ni\u017c\u00a0ludzie\u00a0jego<!--more-->. Jednak nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce jest to dzikie zwierz\u0119. Tury\u015bci i\u00a0grzybiarze mog\u0105 czu\u0107 si\u0119 spokojni. Mimo wszystko odradzamy eskapady po zmroku, zw\u0142aszcza w\u00a0pojedynk\u0119&#8230;<\/p>\n<p><strong>Upolowa\u0142 wilka obiektywem<\/strong><br \/>\nWe wtorek 11 wrze\u015bnia otrzymali\u015bmy list od internauty:<br \/>\n<em>Witam serdecznie. Nazywam si\u0119 Maciej Kujawi\u0144ski i pochodz\u0119 z Dzier\u017coniowa. Chcia\u0142em podzieli\u0107 si\u0119 z Wami tak\u0105 ciekawostk\u0105.<br \/>\nDzisiaj rano, jeszcze przed \u015bwitem, wybra\u0142em si\u0119 z przyjacielem Arkiem na \u0142owy fotograficzne w nasze G\u00f3ry Sowie. Nied\u0142ugo zaczyna si\u0119 rykowisko jeleni i mieli\u015bmy nadziej\u0119 na udane zdj\u0119cia pi\u0119knych egzemplarzy byk\u00f3w, kt\u00f3re nabuzowane hormonami wydaj\u0105 z siebie charakterystyczne porykiwania.<br \/>\nPo przej\u015bciu kilkuset metr\u00f3w od miejsca parkowania auta, natrafili\u015bmy na pierwsze egzemplarze saren&#8230; Jeleni nie by\u0142o wida\u0107, ani s\u0142ycha\u0107&#8230; Po nast\u0119pnych kilkudziesi\u0119ciu metrach da\u0142o si\u0119 s\u0142ysze\u0107 pierwsze pr\u00f3by porykiwania byka gdzie\u015b w oddali&#8230; nie by\u0142o to jeszcze pe\u0142ne ryczenie, tak jak na rykowisku. Widocznie jest jeszcze za wcze\u015bnie i jelenie dopiero przygotowuj\u0105 si\u0119 do tego rytua\u0142u.<br \/>\nPostanowili\u015bmy si\u0119 rozdzieli\u0107 i obej\u015b\u0107 g\u00f3r\u0119 dooko\u0142a, spotykaj\u0105c si\u0119 na szczycie. W pojedynk\u0119 cz\u0142owiek ma wi\u0119ksze szanse na sfotografowanie dzikiej zwierzyny, a we dw\u00f3ch \u2013 wiadomo, zawsze wi\u0119cej ha\u0142asu.<br \/>\nPo jaki\u015b 40 minutach natrafi\u0142em na pierwsze muflony, kt\u00f3re bacznym wzrokiem obserwowa\u0142y moje podchody i nie da\u0142y si\u0119 za blisko podej\u015b\u0107. Doszed\u0142em do szczytu. Pierwsze promienie s\u0142o\u0144ca leniwie przebija\u0142y si\u0119 przez chmury. Postanowi\u0142em przystan\u0105\u0107 i ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w odg\u0142osy natury. Widoczno\u015b\u0107 by\u0142a bardzo dobra, wi\u0119c rozgl\u0105da\u0142em si\u0119 dooko\u0142a, wypatruj\u0105c kolejnego fotograficznego trofeum. Przyjaciel jeszcze nie dotar\u0142, a wi\u0119c uda\u0142em si\u0119 orientacyjnie w jego kierunku, by si\u0119 spotka\u0107.<br \/>\nPrzed sob\u0105 mia\u0142em g\u0119sty las z paroma prze\u015bwitami&#8230; W pewnym momencie, pomi\u0119dzy drzewami, w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 30 m, mign\u0119\u0142a mi sylwetka zwierz\u0119cia podobnego do&#8230;. i tu zaskoczenie&#8230; do WILKA!!! Adrenalina skoczy\u0142a mi do g\u0142owy&#8230; ale sk\u0105d tu wilk? Nigdy nie widzia\u0142em wilk\u00f3w w G\u00f3rach Sowich, cho\u0107 ostatnio spotka\u0142em studenta, kt\u00f3ry biwakowa\u0142 w okolicach Kalenicy i us\u0142ysza\u0142em histori\u0119 o parze wilk\u00f3w widzianych w okolicy Wielkiej Sowy jaki\u015b czas temu.<br \/>\nNie my\u015bl\u0105c wiele uda\u0142em si\u0119 w kierunku, gdzie mign\u0119\u0142a mi sylwetka zwierz\u0119cia, adrenalina buzowa\u0142a w \u017cy\u0142ach, a ch\u0119\u0107 zrobienia zdj\u0119cia pcha\u0142a naprz\u00f3d&#8230; Dreszcz emocji wyostrza\u0142 zmys\u0142y&#8230; Oczy w g\u0119stwinie wypatrywa\u0142y ruchu zwierza&#8230; Nagle, w odleg\u0142o\u015bci paru metr\u00f3w&#8230; jest! Wyskoczy\u0142 szaro-popielaty, dorodny basior&#8230; Adrenalina osi\u0105gn\u0119\u0142a maksimum. Du\u017cymi susami ucieka\u0142 w przeciwnym kierunku&#8230;<br \/>\nRozs\u0105dek krzycza\u0142: \u201eR\u00f3b zdj\u0119cie!!! bo nikt nie uwierzy!\u201d, lecz strach i adrenalina robi\u0142y swoje&#8230; R\u0119ce trz\u0119s\u0142y si\u0119 jak op\u0119tane. W efekcie tego spotkania uda\u0142o mi si\u0119 zrobi\u0107 trzy nieostre zdj\u0119cia, kt\u00f3re sami ocenicie&#8230;<br \/>\nSzybkim krokiem uda\u0142em si\u0119 w kierunku przyjaciela, mieli\u015bmy spotka\u0107 si\u0119 przy ambonie. Pochwali\u0142em si\u0119 moim spotkaniem i ju\u017c razem udali\u015bmy si\u0119 z powrotem, w nadziei na wykonanie jeszcze paru zdj\u0119\u0107 wilka&#8230;<br \/>\nPo okr\u0105\u017ceniu g\u00f3ry i wypatrywaniu zwierz\u0119cia, stwierdzili\u015bmy i\u017c nie ma szans na drugie spotkanie i musimy nasze poszukiwania od\u0142o\u017cy\u0107 na inny, najbli\u017cszy termin.<br \/>\nPo jakim\u015b czasie przyjaciel macha do mnie r\u0119k\u0105. Zmierzam do niego szybkim krokiem, w nadziei, \u017ce wypatrzy\u0142 besti\u0119&#8230; Ale nie to nie wilk&#8230; to wn\u0119trzno\u015bci jakiego\u015b wypatroszonego zwierz\u0119cia&#8230; Przyjaciel stwierdza, \u017ce musia\u0142 tutaj po\u017cera\u0107 swoj\u0105 ofiar\u0119&#8230; Jest \u015blad, \u015blad krwi i wleczenia zdobyczy&#8230; Kilkana\u015bcie metr\u00f3w dalej le\u017cy po\u0142owa ju\u017c skonsumowanego muflona&#8230;<br \/>\nObydwaj dochodzimy do tego samego wniosku: jeste\u015bmy na terytorium wilka lub wilk\u00f3w, kt\u00f3re rozgo\u015bci\u0142y si\u0119 w tym rejonie G\u00f3r Sowich&#8230; Widocznie tutejsze muflony im posmakowa\u0142y. W drodze powrotnej, kilkana\u015bcie metr\u00f3w dalej, napotykamy na resztki kompletnie ju\u017c wyczyszczonego do ko\u015bci, kolejnego muflona&#8230;<br \/>\nWnioski jakie si\u0119 nasuwaj\u0105 z tego spotkania z wilkiem, a niew\u0105tpliwie to by\u0142 wilk, s\u0105 takie, \u017ce mamy naczelnego drapie\u017cnika na terytorium naszych pi\u0119knych g\u00f3rek i powinni\u015bmy si\u0119 z tego cieszy\u0107, cho\u0107 b\u0119d\u0105 i pewnie odmienne zdania w tej sprawie.<br \/>\nCo by nie by\u0142o, postanowili\u015bmy wr\u00f3ci\u0107 na to miejsce w najbli\u017cszym czasie i zasadzi\u0107 si\u0119 na besti\u0119 lepiej przygotowani, aby uzyska\u0107 lepsze fotografie tego osobnika lub osobnik\u00f3w \u2013 gdy\u017c taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 te\u017c brana jest pod uwag\u0119.<br \/>\nLokalizacji miejsca z wiadomych przyczyn nie podaj\u0119, mog\u0119 tylko napisa\u0107, \u017ce teraz jestem pewien, \u017ce Czerwony Kapturek wchodz\u0105c w G\u00f3ry Sowie powinien mie\u0107 si\u0119 na baczno\u015bci&#8230;<br \/>\nO post\u0119pach naszych dzia\u0142a\u0144 poinformuj\u0119 w najbli\u017cszym czasie, by\u0107 mo\u017ce uda nam si\u0119 uchwyci\u0107 to zwierz\u0119 w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci i rozwia\u0107 mgie\u0142k\u0119 tajemnicy, kt\u00f3r\u0105 na pewno ta historia obro\u015bnie.<br \/>\nPozdrawiam serdecznie<br \/>\nMaciej Kujawi\u0144ski<\/em><\/p>\n<p><strong>Nadle\u015bnictwo \u015awidnica potwierdza<\/strong><br \/>\nNadle\u015bnictwo w \u015awidnicy potwierdzi\u0142o obecno\u015b\u0107 wilka w G\u00f3rach Sowich i tego samego dnia, kiedy list naszego internauty pojawi\u0142 si\u0119 w Internecie \u2013 wyda\u0142o stosowne o\u015bwiadczenie:<\/p>\n<p><em>Dobry stan las\u00f3w w naszym kraju, i id\u0105cy za nim wzrost liczby jeleniowatych oraz dzik\u00f3w sprzyja r\u00f3wnie\u017c wzrostowi populacji wilka w Polsce. Z roku na rok jest ich co raz wi\u0119cej, dlatego to by\u0142o kwesti\u0105 czasu kiedy pojawi\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na terenie G\u00f3r Sowich.<br \/>\nWilki s\u0105 zwierz\u0119tami socjalnymi, \u017cyj\u0105cymi w grupach rodzinnych, zwanych potocznie watahami. Dotychczas wszelkie informacje jakie do nas sp\u0142ywa\u0142y na temat pojawiaj\u0105cych si\u0119 osobnik\u00f3w to pojedyncze przypadki, gdzie widziany by\u0142 jeden, maksymalnie dwa osobniki. Z obecnych obserwacji stwierdzi\u0107 mo\u017cemy, i\u017c mog\u0105 to by\u0107 samotne osobniki poszukuj\u0105ce partner\u00f3w, b\u0105d\u017a para poszukuj\u0105ca wolnego terytorium, ale mo\u017ce by\u0107 te\u017c tak, i\u017c s\u0105 to jakie\u015b starsze osobniki, kt\u00f3re ju\u017c opu\u015bci\u0142y watah\u0119.<br \/>\n\u017byj\u0105ce w Polsce wilki zwi\u0105zane s\u0105 ze \u015brodowiskiem le\u015bnym, b\u0105d\u017a le\u015bno \u2013 polnym, a wielko\u015b\u0107 ich terytorium zale\u017cy od kilku czynnik\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych jest zasobno\u015b\u0107 po\u017cywienia. \u015arednia wielko\u015b\u0107 takiego terytorium w g\u00f3rach to 90-150 km2, a \u015brednie zag\u0119szczenie na 100 km2 to 1,5-4 osobnik\u00f3w.<br \/>\nPad\u0142o pytanie: Czy wilki zniszcz\u0105 populacj\u0119 muflon\u00f3w, jeleni i innych zwierz\u0105t? Ot\u00f3\u017c wilki zazwyczaj usuwaj\u0105 z lasu od kilku do kilkunastu procent populacji jeleni, saren i dzik\u00f3w. Ich obecno\u015b\u0107 mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na obni\u017cenie zag\u0119szczenia populacji r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w zwierz\u0105t le\u015bnych, jednak na pewno nie doprowadz\u0105 do ich wygini\u0119cia. Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, i\u017c wilk jest naturalnym elementem \u015brodowiska. Obecno\u015b\u0107 tego drapie\u017cnika wp\u0142ywa na ograniczenie populacji zwierz\u0105t kopytnych, chroni\u0105c\u00a0 tym samym las i uprawy rolne. Ponadto z przeprowadzonych bada\u0144 (Garrot i in. 2009) wynika i\u017c wilki maja wp\u0142yw na zachowania gatunk\u00f3w, na kt\u00f3re poluj\u0105. Jelenie na obszarach zasiedlonych przez wilki s\u0105 czujniejsze, cz\u0119\u015bciej zmieniaj\u0105 miejsca \u017cerowania i pozostaj\u0105 w nich kr\u00f3cej, przemieszczaj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej i na wi\u0119ksze odleg\u0142o\u015bci, przez co bardziej r\u00f3wnomiernie wykorzystuj\u0105 zasoby pokarmowe. Prawdopodobnie zwierzyna bytuj\u0105ca na terenie G\u00f3r Sowich r\u00f3wnie\u017c zmieni swoje przyzwyczajenia i stanie si\u0119 bardziej czujna.<br \/>\nNale\u017ca\u0142oby zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce 2,5\u20133,5% biomasy pokarmu wilk\u00f3w stanowi\u0105 koty i psy. Dlatego warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad wypuszczaniem swoich czworono\u017cnych przyjaci\u00f3\u0142 \u201eluzem\u201d.<br \/>\nPami\u0119tajmy, \u017ce wilk jest gatunkiem \u015bci\u015ble chronionym w ca\u0142ej Polsce od 1998 r., a obecny status prawny reguluje Rozporz\u0105dzenie Ministra \u015arodowiska z 12.10.2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierz\u0105t (Dz.U. nr 237 z 2011 r., poz. 1419).Zgodnie z Ustaw\u0105 o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92 z 2004 r., poz. 880) zabronione jest zabijanie wilk\u00f3w. Niedozwolone jest te\u017c ich okaleczanie, chwytanie, przetrzymywanie, niszczenie nor i niepokojenie przebywaj\u0105cych w nich zwierz\u0105t, a tak\u017ce przechowywanie oraz sprzeda\u017c sk\u00f3r i innych fragment\u00f3w martwych osobnik\u00f3w bez odpowiedniego zezwolenia.<br \/>\nCzy wilk jest gro\u017any dla cz\u0142owieka i czy nale\u017cy si\u0119 ich ba\u0107? Zazwyczaj jest tak, \u017ce to wilki bardziej boj\u0105 si\u0119 ludzi ni\u017c ludzie ich. Jednak nie nale\u017cy zapomina\u0107, i\u017c jest to dzikie zwierz\u0119 i nie ma co ryzykowa\u0107 jakimikolwiek zaczepkami. Lepiej wykaza\u0107 si\u0119 rozs\u0105dkiem i podczas spotkania z wilkiem stopniowo i powoli si\u0119 wycofa\u0107.<\/em><\/p>\n<p><strong>Nadle\u015bnictwo Jug\u00f3w u\u00a0siebie nie stwierdzi\u0142o wilka<\/strong><br \/>\n\u2013 Nadle\u015bnictwo Jug\u00f3w nie stwierdzi\u0142o wilka w G\u00f3rach Sowich, ale jest to bardzo prawdopodobne i my\u015bl\u0119, \u017ce jest to informacja prawdziwa. Poniewa\u017c s\u0105 informacje o wilkach np. w Mieroszowie czy w G\u00f3rach Suchych, to jest niedaleko dla wilka. My\u015bl\u0119, \u017ce jest to wiarygodne, patrz\u0105c na zdj\u0119cia \u2013 powiedzia\u0142 Andrzej Palmowski, zast\u0119pca nadle\u015bniczego Nadle\u015bnictwa Jug\u00f3w. \u2013 Moim zdaniem dla ludzi nie ma \u017cadnego zagro\u017cenia. Wilk jest drapie\u017cnikiem, kt\u00f3ry unika ludzi i bezpo\u015bredniego kontaktu z cz\u0142owiekiem. Je\u015bli tylko stwierdzi obecno\u015b\u0107 cz\u0142owieka w pobli\u017cu, to po prostu ucieka. Owszem, jest to bardzo du\u017ce zagro\u017cenie dla populacji muflona, bo muflon nie ma \u017cadnych szans przy wilku. Je\u015bli to jest kilka wilk\u00f3w, to te\u017c nie jest jeszcze problem. Natomiast je\u015bli mia\u0142oby by\u0107 ich wi\u0119cej, to ju\u017c b\u0119dzie problem, je\u015bli chodzi o populacj\u0119 muflona na naszym terenie \u2013 dodaje.<\/p>\n<p>Muflon\u00f3w na terenie G\u00f3r Sowich jest kilkaset i s\u0105 tu zadomowione od ponad 100 lat. Na razie nie ma obaw co do tej, charakterystycznej dla naszych teren\u00f3w, populacji pi\u0119knych zwierz\u0105t. Co prawda jest w stanie uciec wilkowi, ale wilk wytrwale potrafi pod\u0105\u017ca\u0107 za zwierz\u0119ciem, a\u017c ofiara si\u0119 zm\u0119czy \u2013 jak wida\u0107 na zdj\u0119ciach, nie stanowi to dla wilka problemu.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/346_5.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/346_5-630x350.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"350\" class=\"alignnone size-large wp-image-10185\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/346_5-630x350.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/346_5-300x167.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/346_5-768x427.jpg 768w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/346_5.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41222086_900634680119611_8488647327446204416_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41222086_900634680119611_8488647327446204416_n-630x354.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"354\" class=\"alignnone size-large wp-image-10186\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41222086_900634680119611_8488647327446204416_n-630x354.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41222086_900634680119611_8488647327446204416_n-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41222086_900634680119611_8488647327446204416_n-768x432.jpg 768w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41222086_900634680119611_8488647327446204416_n.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41259157_2032991310122307_1568765203187761152_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41259157_2032991310122307_1568765203187761152_n-630x354.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"354\" class=\"alignnone size-large wp-image-10187\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41259157_2032991310122307_1568765203187761152_n-630x354.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41259157_2032991310122307_1568765203187761152_n-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41259157_2032991310122307_1568765203187761152_n-768x432.jpg 768w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41259157_2032991310122307_1568765203187761152_n.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41323193_535219633580981_2091313198119518208_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41323193_535219633580981_2091313198119518208_n-630x354.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"354\" class=\"alignnone size-large wp-image-10188\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41323193_535219633580981_2091313198119518208_n-630x354.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41323193_535219633580981_2091313198119518208_n-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41323193_535219633580981_2091313198119518208_n-768x432.jpg 768w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/41323193_535219633580981_2091313198119518208_n.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7501.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7501-630x420.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"420\" class=\"alignnone size-large wp-image-10189\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7501-630x420.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7501-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7501-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7501.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7503-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7503-1-630x420.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"420\" class=\"alignnone size-large wp-image-10190\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7503-1-630x420.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7503-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7503-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7503-1.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7507.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7507-630x420.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"420\" class=\"alignnone size-large wp-image-10191\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7507-630x420.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7507-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7507-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7507.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7509.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7509-630x420.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"420\" class=\"alignnone size-large wp-image-10192\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7509-630x420.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7509-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7509-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7509.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7521-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7521-1-630x420.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"420\" class=\"alignnone size-large wp-image-10193\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7521-1-630x420.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7521-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7521-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/DSC_7521-1.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/wilk-0.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/wilk-0-630x475.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"475\" class=\"alignnone size-large wp-image-10194\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/wilk-0-630x475.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/wilk-0-300x226.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/wilk-0-768x579.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/wilk-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/wilk-1-630x476.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"476\" class=\"alignnone size-large wp-image-10195\" srcset=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/wilk-1-630x476.jpg 630w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/wilk-1-300x227.jpg 300w, https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/wilk-1-768x580.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/a><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"740\" height=\"440\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/nRHt6BKjq-c\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"740\" height=\"440\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/LuXRVissmQM\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #0000ff;\">Str. 3 w numerze 346 tygodnika \u201eNoworudzianin\u201d dost\u0119pny w<\/span> <a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/archiwum\/rok-2018-numery-od-312-do-362\/\" target=\"_blank\">archiwum<\/a>.<\/p>\n<p><script language=\"JavaScript\">\n<!--\nfunction FP_swapImg() {\/\/v1.0\n var doc=document,args=arguments,elm,n; doc.$imgSwaps=new Array(); for(n=2; n<args.length;\n n+=2) { elm=FP_getObjectByID(args[n]); if(elm) { doc.$imgSwaps[doc.$imgSwaps.length]=elm;\n elm.$src=elm.src; elm.src=args[n+1]; } }\n}\nfunction FP_preloadImgs() {\/\/v1.0\n var d=document,a=arguments; if(!d.FP_imgs) d.FP_imgs=new Array();\n for(var i=0; i<a.length; i++) { d.FP_imgs[i]=new Image; d.FP_imgs[i].src=a[i]; }\n}\nfunction FP_getObjectByID(id,o) {\/\/v1.0\n var c,el,els,f,m,n; if(!o)o=document; if(o.getElementById) el=o.getElementById(id);\n else if(o.layers) c=o.layers; else if(o.all) el=o.all[id]; if(el) return el;\n if(o.id==id || o.name==id) return o; if(o.childNodes) c=o.childNodes; if(c)\n for(n=0; n<c.length; n++) { el=FP_getObjectByID(id,c[n]); if(el) return el; }\n f=o.forms; if(f) for(n=0; n<f.length; n++) { els=f[n].elements;\n for(m=0; m<els.length; m++){ el=FP_getObjectByID(id,els[n]); if(el) return el; } }\n return null;\n}\n\/\/ -->\n<\/script><br \/>\n<body onload=\"FP_preloadImgs(\/*url*\/'http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/images\/button53.jpg', \/*url*\/'http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/images\/button52.jpg')\"><\/p>\n<p align=\"center\">\n\t\t\t<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/images\/346_b.jpg\"><br \/>\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" border=\"1\" src=\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/images\/346_b_small.jpg\" width=\"221\" height=\"300\"><\/a><br \/>\n\t\t\t<font face=\"Verdana\">Numer 346<br \/>\n\t\t\t<font size=\"2\">14-20 wrze\u015bnia 2018 r.<\/font><\/font><br \/><a title=\"pobierz e-gazet\u0119\" onclick=\"window.open('\/egazeta\/index.php?n=346','Pobierz_egazete', 'menubar=no,toolbar=no,location=no,directories=no,status=no,scrollbars=no,resizable=no,fullscreen=no,channelmode=no,width=400,height=400').focus(); return false()\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" border=\"0\" id=\"img62\" src=\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/images\/button51.jpg\" height=\"30\" width=\"150\" alt=\"Pobierz tutaj (pdf)\" onmouseover=\"FP_swapImg(1,0,\/*id*\/'img62',\/*url*\/'http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/images\/button52.jpg')\" onmouseout=\"FP_swapImg(0,0,\/*id*\/'img62',\/*url*\/'http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/images\/button51.jpg')\" onmousedown=\"FP_swapImg(1,0,\/*id*\/'img62',\/*url*\/'http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/images\/button53.jpg')\" onmouseup=\"FP_swapImg(0,0,\/*id*\/'img62',\/*url*\/'http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/images\/button52.jpg')\" fp-style=\"fp-btn: Glass Rectangle 1; fp-font-size: 12; fp-orig: 0\" fp-title=\"Pobierz tutaj (pdf)\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy wilka nale\u017cy si\u0119 ba\u0107? Zazwyczaj wilk bardziej boi si\u0119 ludzi, ni\u017c\u00a0ludzie\u00a0jego<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10185,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[2,29,9,6,118,89,146],"tags":[494,20,5,3000,3010],"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10169"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10169"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10204,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10169\/revisions\/10204"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}