{"id":20232,"date":"2020-02-25T08:41:21","date_gmt":"2020-02-25T07:41:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?p=20232"},"modified":"2020-02-25T08:41:21","modified_gmt":"2020-02-25T07:41:21","slug":"zyd-i-polak-w-jednym-stali-domu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/2020\/02\/25\/zyd-i-polak-w-jednym-stali-domu\/","title":{"rendered":"\u017byd i Polak w jednym stali domu"},"content":{"rendered":"<p>Opowie\u015b\u0107 zaczn\u0119 od historii bardzo prozaicznej, ale prawdziwej. We wsi Batorz, w powiecie Jan\u00f3w Lubelski, do gospodarza przychodzi \u017byd Lewek z zapytaniem handlowym &#8211; pono\u0107 macie J\u00f3zefie ja\u0142\u00f3wk\u0119 do sprzedania. Ano mam, odpowiada gospodarz i zaczynaj\u0105 si\u0119 targowa\u0107. 100z\u0142 powiada ch\u0142op, na co \u017byd powiada &#8211; 80 i ani grosza wi\u0119cej. Jak si\u0119 po\u017cegnali tego ju\u017c nie powiem, ale nast\u0119pnego dnia skoro \u015bwit, gospodarz wzi\u0105\u0142 ja\u0142\u00f3wk\u0119  na postronek i poszed\u0142 na jarmark do Kra\u015bnika, 22 km. Na jarmarku, wiadomo dominuj\u0105 \u017bydzi. Podchodzi Starozakonny do J\u00f3zefa i pyta \u2013 sk\u0105d jeste\u015bcie gospodarzu? Ano z Botorza, odpowiada ch\u0142op. A nie chcia\u0142 to Lewek kupi\u0107 od Was tej ja\u0142\u00f3wki? Ano chcia\u0142, powiada ch\u0142op, ino co do ceny nie my si\u0119 dogadali. I na tym sko\u0144czy\u0142y si\u0119 rozmowy handlowe, albowiem \u017caden \u017byd ju\u017c nie zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do ch\u0142opa z Batorza z propozycj\u0105 kupna ja\u0142\u00f3wki. C\u00f3\u017c by\u0142o robi\u0107, wraca wi\u0119c J\u00f3zef z ja\u0142\u00f3wk\u0105 do domu, 22 km i wcale nie autem przystosowanym do przewozu byd\u0142a, a piechot\u0105. Nast\u0119pnego dnia znowu melduje si\u0119 Lewek z propozycj\u0105 kupna ja\u0142\u00f3wki, a zdesperowany gospodarz godzi si\u0119 na proponowane przed dwoma dniami 80 z\u0142. \u017byd powiada &#8211; nie, nie, dam 70 z\u0142. Innego wyj\u015bcia ch\u0142op nie mia\u0142, na innego kupca nie m\u00f3g\u0142 liczy\u0107. Ta opowie\u015b\u0107 sprzed 60 laty, plus setki innych opowie\u015bci i publikacji przybli\u017caj\u0105 mnie do zrozumienia ekonomicznych powod\u00f3w \u201eniech\u0119ci\u201d Polak\u00f3w do \u017byd\u00f3w. Je\u017celi takich przypadk\u00f3w by\u0142o w Polsce milion dziennie i pom\u00f3\u017cmy to przez kilka wiek\u00f3w, to \u0142atwo przyjdzie zrozumie\u0107, \u017ce trudno by\u0142o naszym przodkom darzy\u0107 \u017byd\u00f3w mi\u0142o\u015bci\u0105 bli\u017aniego. Wymiana handlowa w drug\u0105 stron\u0119 przebiega\u0142a podobnie. Szpulk\u0119 nici, kilo gwo\u017adzi, czy p\u00f3\u0142 funta machorki, ch\u0142op musia\u0142 kupi\u0107 u \u017byda, a ca\u0142a sfera rzemios\u0142a i wszelkich us\u0142ug te\u017c by\u0142a zdominowana przez naszych \u201eBraci starszych w wierze\u201d. W wiekach \u015brednich rzemios\u0142o i handel w polskich miastach by\u0142y zdominowane przez Niemc\u00f3w i to miedzy nimi a \u017bydami toczy\u0142a si\u0119 rywalizacja. Z czasem mieszcza\u0144stwo niemieckie ulega\u0142o polonizacji i panami sytuacji zostali \u017bydzi. Gdy w ca\u0142ej Europie \u017byd\u00f3w spotyka\u0142y pogromy i wyp\u0119dzano ich masowo z Hiszpanii, Francji, z Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego to w\u0142a\u015bnie w Polsce znale\u017ali &#8211; Po-lin i opiek\u0119 polskich w\u0142adc\u00f3w, a przy okazji pe\u0142nili funkcje bankier\u00f3w kr\u00f3lewskich. Z czasem takie funkcje przej\u0119li na dworach magnackich i szlacheckich, w zamian otrzymuj\u0105c w arend\u0119 karczmy m\u0142yny, c\u0142a, a nawet folwarki. Bywali te\u017c poborcami czynsz\u00f3w i podatk\u00f3w. Podsumowuj\u0105c &#8211; przy ka\u017cdej transakcji handlowej, gdy Polak pyta\u0142 dlaczego tak drogo, po drugiej stronie lady sta\u0142 \u017byd. Gdy Polak sprzedawa\u0142 produkty rolne, to r\u00f3wnie\u017c \u017byda pyta\u0142, dlaczego narzuca mu tak nisk\u0105 cen\u0119. Powt\u00f3rz\u0119, trudno by\u0142o darzy\u0107 \u017byda mi\u0142o\u015bci\u0105 bli\u017aniego, a mimo to pogromy \u017cydowskie w Rzeczpospolitej by\u0142y niezwyk\u0142\u0105 rzadko\u015bci\u0105, a co najwy\u017cej wynika\u0142y z  oskar\u017ce\u0144 \u017byd\u00f3w o mordy rytualne. Ostatni mia\u0142 miejsce w Kielcach w roku 1946.  XVI wieku naczelny rabin gminy \u017cydowskiej w Krakowie, Moj\u017cesz ben Izrael Iserles napisa\u0142 \u201eGdyby B\u00f3g nie da\u0142 \u017bydom Polski jako schronienia, los Izraela by\u0142by rzeczywi\u015bcie nie do zniesienia\u201d. Mordy \u017byd\u00f3w na wielk\u0105 skal\u0119 mia\u0142y miejsce na terenach Rzeczpospolitej obj\u0119tych powstaniem Chmielnickiego, ale by\u0142o to dzie\u0142o \u201ekozackiej czerni\u201d i ruskiego ch\u0142opstwa. Na zako\u0144czenie nale\u017cy odnotowa\u0107 fale zamieszek anty\u017cydowskich w latach 30 ubieg\u0142ego wieku za spraw\u0105 boj\u00f3wek narodowc\u00f3w a szczeg\u00f3lnie Obozu Narodowo Radykalnego. Pr\u00f3by wprowadzania tzw. getta \u0142awkowego w szko\u0142ach i uczelniach, ograniczenia przyj\u0119\u0107 na uczelnie m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej, bojkotu ekonomicznego, cz\u0119sto doprowadza\u0142y do b\u00f3jek. Otwartym pozostaje pytanie, czy los \u017byd\u00f3w w Polsce na przestrzeni wiek\u00f3w daje powody do nienawi\u015bci z jak\u0105 Polska i Polacy spotykaj\u0105 si\u0119 dzisiaj ze strony wp\u0142ywowych k\u00f3\u0142 \u017cydowskich. Stanis\u0142aw \u0141ukasik<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2392 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Stanis\u0142aw-\u0141ukasik-150x150.jpg\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a><\/p>\n<p>POZOSTA\u0141E FELIETONY STANIS\u0141AWA \u0141UKASIKA ><a href=\"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/felieton\/stanislaw-lukasik\/\" rel=\"noopener noreferrer\" target=\"_blank\">TUTAJ<\/a><\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Opowie\u015b\u0107 zaczn\u0119 od historii bardzo prozaicznej, ale prawdziwej. We wsi Batorz, w powiecie Jan\u00f3w Lubelski, do gospodarza przychodzi \u017byd Lewek<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":20233,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[2,1794,29,9,84,6],"tags":[20,5,5084,1200,5097],"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20232"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20232"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20234,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20232\/revisions\/20234"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}