{"id":21333,"date":"2020-04-20T09:22:20","date_gmt":"2020-04-20T07:22:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?p=21333"},"modified":"2020-04-20T09:24:30","modified_gmt":"2020-04-20T07:24:30","slug":"rus-w-mongolskim-jarzmie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/2020\/04\/20\/rus-w-mongolskim-jarzmie\/","title":{"rendered":"Ru\u015b w mongolskim jarzmie"},"content":{"rendered":"

W 1237\/40 na Ru\u015b spad\u0142 istny \u201ebicz bo\u017cy\u201d, czyli najazd Mongo\u0142\u00f3w pod wodz\u0105 Batu-chana, wnuka Czyngis\u2013Chana tw\u00f3rcy imperium mongolskiego. Przez dwa lata Mongo\u0142owie podbijali kolejne ksi\u0119stwa ruskie brutalnie \u0142ami\u0105c wszelki op\u00f3r, bez lito\u015bci mordowali broni\u0105cych si\u0119, a zdobyte miasta dok\u0142adnie rabowali i r\u00f3wnali z ziemi\u0105. Poddaj\u0105cy si\u0119 bez walki te\u017c nie mieli pewno\u015bci, \u017ce prze\u017cyj\u0105. Jedni doznawali \u0142aski, inni szli pod n\u00f3\u017c, a nikt nie zna\u0142 klucza, jaki stosowali Mongo\u0142owie. Ru\u015b rozbita na kilkadziesi\u0105t ksi\u0119stw wojuj\u0105cych ze sob\u0105 systemem ka\u017cdy z ka\u017cdym, nie by\u0142a w stanie obroni\u0107 si\u0119 przed najwi\u0119ksz\u0105 pot\u0119g\u0105 \u00f3wczesnego \u015bwiata. Przypomn\u0119 \u2013 przed podbojem Rusi, Mongo\u0142owie podbili Chiny, imperium Chorezmu (tereny dawnej Persji, a obecnie: Afganistan, Pakistan, Iran, Irak, Azerbejd\u017can i cz\u0119\u015b\u0107 Turcji). Zastanawiaj\u0105cym jest jak ludy koczownicze mog\u0142y podbi\u0107 najwy\u017cej kulturalnie i gospodarczo rozwini\u0119te pa\u0144stwa azjatyckie, przy czym populacj\u0119 Chi\u0144czyk\u00f3w szacuje si\u0119 na ponad 100 mln, a Mongo\u0142\u00f3w na 1 do 2 mln. Te zagadki pozostawmy badaczom albo tym kt\u00f3rzy wszystko wiedz\u0105, ale warto przytoczy\u0107 pewn\u0105 teori\u0119 przypisywan\u0105 Czyngis \u2013 Chanowi: Wieczne Niebo wybra\u0142o Mongo\u0142\u00f3w do podboju \u015bwiata, poniewa\u017c ludy \u017cyj\u0105ce w stepie s\u0105 zdrowsze moralnie od lud\u00f3w osiad\u0142ych. Wszystkie jego czyny wynikaj\u0105 z woli Tengri (Wiecznego Nieba). Na\u015bladowc\u00f3w mia\u0142 wielu, a wszyscy pozostawiali stosy niepogrzebanych ko\u015bci, kopce proch\u00f3w przy krematoriach i tysi\u0105ce utajnionych zbiorowych mogi\u0142, kt\u00f3re kry\u0142y przeciwnik\u00f3w albo domniemanych przeciwnik\u00f3w w\u0142adzy pozbawionych \u017cycia strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy. Mongo\u0142owie utworzyli imperium obejmuj\u0105ce ponad po\u0142ow\u0119 \u015bwiata znanego w XIII wieku, ale w zasadzie nie tworzyli swojej administracji na podbitych terenach, nie utrzymywali te\u017c swoich garnizon\u00f3w. Podbitymi narodami mieli rz\u0105dzi\u0107 lokalni w\u0142adcy po uzyskaniu jar\u0142yku, czyli mongolskiej nominacji. Do obowi\u0105zk\u00f3w panuj\u0105cych z woli chana nale\u017ca\u0142o zbieranie haraczu od poddanych i terminowe odprowadzanie do Saraju. W pocz\u0105tkowych latach niewoli nadz\u00f3r nad poborem podatk\u00f3w na Rusi sprawowali mongolscy namiestnicy zwani baskadami, a z czasem ich funkcj\u0119 przej\u0119li ruscy ksi\u0105\u017c\u0119ta. W przypadku nieterminowego odprowadzenia daniny, w ksi\u0119stwie pojawia\u0142 si\u0119 \u201ekomornik\u201d w licznym towarzystwie ordy\u0144c\u00f3w, a ci pobierali nale\u017cny podatek z lichwiarskimi odsetkami, czyli rabowali co im w r\u0119ce wpad\u0142o, a ludno\u015b\u0107 brali w jasyr. Tak wygl\u0105da\u0142o uszczelnianie podatk\u00f3w przez Mongo\u0142\u00f3w. A co z kniaziem? Je\u017celi mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie i daleko uciek\u0142, to mia\u0142 szans\u0119 prze\u017cy\u0107. Je\u017celi znalaz\u0142 schronienie u swojego kuzyna, to za jego po\u015brednictwem m\u00f3g\u0142 trafi\u0107 na dywanik u chana, a tam trucizna, jedwabny sznur, dla niepos\u0142usznych nie by\u0142o lito\u015bci. Na tym polega\u0142a filozofia panowania mniejszo\u015bci nad wi\u0119kszo\u015bci\u0105, wszak mieszka\u0144c\u00f3w ksi\u0119stw ruskich w XIII wieku szacuje si\u0119 na 8 milion\u00f3w. Podboju mongolskiego unikn\u0105\u0142 Po\u0142ock i Nowogr\u00f3d Wielki. Pierwszy zosta\u0142 opanowany przez Litw\u0119, a drugi by\u0142 republik\u0105 kupieck\u0105, kt\u00f3ra wybiera\u0142a ksi\u0119cia \u2013 wodza . W po\u0142owie XIII wieku na tym stanowisku zatrudnionym by\u0142 Aleksander Newski z rodziny Rurykowicz\u00f3w, kt\u00f3ry dzielnie broni\u0142 Pskowa i Nowogrodu przed Krzy\u017cakami, ale w stosunku do Mongo\u0142\u00f3w post\u0105pi\u0142 po kupiecku – poszed\u0142 na uk\u0142ad, a za okup i zgod\u0119 na p\u0142acenie haraczu unikn\u0105\u0142 podboju i zniszcze\u0144. Uzyska\u0142 r\u00f3wnie\u017c jar\u0142yk na urz\u0105d wielkiego ksi\u0119cia, czyli zwierzchnika wszystkich ksi\u0105\u017c\u0105t ruskich. Bi\u0107 si\u0119 czy nie bi\u0107, oto jest pytanie. Niewola mongolska dla wi\u0119kszo\u015bci ksi\u0119stw ruskich trwa\u0142a 240 lat, ale jej skutki Rosja odczuwa\u0142a przez d\u0142ugie wieki. Ksi\u0105\u017ce ruski jad\u0105c do Saraju pisa\u0142 testament, bo m\u00f3g\u0142 otrzyma\u0107 jar\u0142yk albo jedwabny sznur, czy trucizn\u0119. Niewola min\u0119\u0142a, ale azjatyckie zasady w relacjach w\u0142adza \u2013 spo\u0142ecze\u0144stwo w mentalno\u015bci Rusin\u00f3w pozosta\u0142y. Bolszewicki aparatczyk zaproszony na Kreml \u017cegna\u0142 si\u0119 z rodzin\u0105, obywatel zawezwany na \u0141ubiank\u0119, cz\u0119sto nie zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 po\u017cegna\u0107. Stanis\u0142aw \u0141ukasik
\n<\/a><\/p>\n

POZOSTA\u0141E FELIETONY STANIS\u0141AWA \u0141UKASIKA >TUTAJ<\/a>< \n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1237\/40 na Ru\u015b spad\u0142 istny \u201ebicz bo\u017cy\u201d, czyli najazd Mongo\u0142\u00f3w pod wodz\u0105 Batu-chana, wnuka Czyngis\u2013Chana tw\u00f3rcy imperium mongolskiego<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":21335,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[2,1794,29,9,84,6],"tags":[20,5,5299,5345,1200],"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21333"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21333"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21333\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21339,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21333\/revisions\/21339"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21333"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21333"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21333"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}