Ta historia, to gotowy scenariusz kinowego hitu! 80 lat temu, w nocy z 5 na 6 maja, z oflagu w Srebrnej G\u00f3rze uciek\u0142a po\u0142owa wi\u0119zionych tam polskich oficer\u00f3w. Z twierdzy, z kt\u00f3rej nie mo\u017cna by\u0142o uciec wydosta\u0142o si\u0119 10 polskich oficer\u00f3w, a trzech z nich dotar\u0142o na Bliskich Wsch\u00f3d. Dzi\u015b o tej historii, turystom odwiedzaj\u0105cym Srebrn\u0105 G\u00f3r\u0119, opowiada grupa pasjonat\u00f3w, kt\u00f3ra opiekuje si\u0119 Fortem Spitzberg.<\/p>\n
Oflag VIIIB, czyli ob\u00f3z jeniecki, Niemcy za\u0142o\u017cyli w Srebrnej G\u00f3rze pod koniec 1939 roku. Wykorzystali do tego stare, pruskie forty z XVIII wieku: Fort Spitzberg i Fort Hohenstein. Od samego pocz\u0105tku za\u0142o\u017cono, \u017ce b\u0119dzie to oflag o zaostrzonym rygorze, do kt\u00f3rego maj\u0105 trafi\u0107 najbardziej niepokorni i patriotyczni polscy oficerowie.<\/p>\n
– Dlatego wybrano niedost\u0119pne forty, z grubymi murami, kt\u00f3rych nie mo\u017cna przebi\u0107 – opowiada Jakub Kasi\u0144ski z Fortu Spitzberg, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 ekspozycja po\u015bwi\u0119cona historii oflagu. – Oflag mia\u0142 by\u0107 obozem karnym, do kt\u00f3rego mieli trafia\u0107 je\u0144cy z\u0142apani podczas ucieczki oraz najbardziej patriotyczny \u201eelement\u201d \u2013 wspomina Jakub Kasi\u0144ski, przewodnik Turystyczny.<\/p>\n
Wi\u0119\u017aniami oflagu byli mi\u0119dzy innymi obro\u0144cy polskiego wybrze\u017ca: kontradmira\u0142 J\u00f3zef Unrug, komandor Stanis\u0142aw Mieszkowski i Stefan Frankowski. Genera\u0142 Tadeusz Piskor – by\u0142y szef Sztabu G\u0142\u00f3wnego Wojska Polskiego, czy podporucznik J\u0119drzej Giertych. Ten ostatni trafi\u0142 do oflagu po tym, jak uciek\u0142 z transportu do obozu w Berlinie i pr\u00f3bowa\u0142 ukry\u0107 si\u0119 w ambasadzie Hiszpanii. Odosobnienie w jednym miejscu prawdziwych bohater\u00f3w by\u0142o nietrafionym pomys\u0142em. Polscy oficerowi co rusz organizowali ucieczki \u2013 ta z 5 na 6 maja zako\u0144czy\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bciowym sukcesem.<\/p>\n
Wielka ucieczka<\/strong> Do ucieczki dosz\u0142o z 5 na 6 maja, z niedzieli na poniedzia\u0142ek z Fortu Hohenstein. Po apelu oficerowie pod pretekstem modlitwy zgromadzili w jadalni. Dziesi\u0119ciu z nich schowa\u0142o si\u0119 w sk\u0142adziku i grup\u0105 uciek\u0142o przez okno w murze. Oficerowie opu\u015bcili fort w trzech grupach: trzyosobowej (Micha\u0142 Niczko, J\u0119drzej Giertych, Zdzis\u0142aw Ficek) czteroosobowej (Jan Niestrz\u0119ba, Zygmunt Mikusi\u0144ski, Jerzy Klukowski i Zdzis\u0142aw D\u0119bowski) i znowu trzyosobowej (Felicjan Pawlak, Jan Gerstel, Tadeusz Weso\u0142owski). Ju\u017c po wyj\u015bciu z fortu Niestrz\u0119ba i Mikusi\u0144ski do\u0142\u0105czyli do Giertycha i jego koleg\u00f3w i dalej szli z nimi. Obrali kierunek na po\u0142udnie, szli w stron\u0119 K\u0142odzka, by dosta\u0107 si\u0119 do Czech, a stamt\u0105d na W\u0119gry.<\/p>\n Z obozu karnego, z kt\u00f3rego my\u015bleli, \u017ce nie da si\u0119 wydosta\u0107, jednej nocy uciek\u0142a po\u0142owa osadzonych, a druga po\u0142owa kry\u0142a uciekinier\u00f3w, robi\u0105c zamieszanie, chodz\u0105c tam i z powrotem mi\u0119dzy kantyn\u0105 a kazamatami.<\/p>\n Po\u015bcig<\/strong> Schwytanych uciekinier\u00f3w ukarano kilkudniowym aresztem. Ucieczka powiod\u0142a si\u0119 Felicjanowi Pawlakowi, Janowi Gerstelowi i Tadeuszowi Weso\u0142owskiemu. Przez Protektorat Czech i Moraw, S\u0142owacj\u0119 i W\u0119gry, Jugos\u0142awi\u0119, Grecj\u0119, dotarli do Turcji i na Bliski Wsch\u00f3d. Gerstel do\u0142\u0105czy\u0142 do RAF-u i znowu trafi\u0142 do niewoli w lutym 1942, kiedy jego bombowiec zestrzelono nad Holandi\u0105. Szcz\u0119\u015bliwie prze\u017cy\u0142 wojn\u0119. Pawlak walczy\u0142 pod Monte Cassino i po wojnie zamieszka\u0142 w Anglii. Weso\u0142owski by\u0142 saperem i zgin\u0105\u0142 pod Tobrukiem.<\/p>\n Po ucieczce z Fortu Hohenstein pozosta\u0142ych oficer\u00f3w przeniesiono znowu na Fort Spitzberg. 27 czerwca 1941 roku oflag VIII B zosta\u0142 zamkni\u0119ty, a wi\u0119\u017aniowie zostali przeniesieni do innych oboz\u00f3w na ternie III Rzeszy.<\/p>\n Od 2018 roku Fort Spitzberg jest wyj\u0105tkowym, nowoczesnym miejscem edukacji historycznej. Przewodnicy w mundurach z okresu II Rzeczpospolitej oprowadzaj\u0105 po forcie turyst\u00f3w. Dzi\u0119ki temu mog\u0105 dotkn\u0105\u0107 prawdziwej historii. Fort Ostr\u00f3g-Spitzberg w Srebrnej G\u00f3rze na Dolnym \u015al\u0105sku wybudowano w latach 1767-70. To pruska fortyfikacja, kt\u00f3ra w latach II wojny \u015bwiatowej pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 pierwszego, niemieckiego karnego oflagu dla polskich oficer\u00f3w, w kt\u00f3rej wi\u0119ziono mi\u0119dzy innymi admira\u0142a J\u00f3zefa Unruga i genera\u0142a Tadeusza Piskora.<\/p>\n Wojciech Basa\u0142ygo<\/p>\n POS\u0141UCHAJ
\nOficerowie do ucieczki przygotowali si\u0119 bardzo starannie. Z gazety wyci\u0119li map\u0119 Kotliny K\u0142odzkiej, kawa\u0142ka metalu wykonali kompas, a mundury pozbawili dystynkcji i wojskowych atrybut\u00f3w, aby przypomina\u0142y cywilne ubrania.<\/p>\n
\n6 maja rano Niemcy zorientowali si\u0119, \u017ce brakuje po\u0142owy wi\u0119\u017ani\u00f3w. Rozpocz\u0119to poszukiwania. Pierwszych uciekinier\u00f3w z\u0142apano po pi\u0119ciu dniach w okolicach Bystrzycy K\u0142odzkiej, kolejnych oficer\u00f3w po kilkunastu dniach ko\u0142o O\u0142omu\u0144ca, po tym jak zasn\u0119li przy budce granicznej. <\/p>\n
\n\n