{"id":23537,"date":"2020-11-11T10:12:46","date_gmt":"2020-11-11T09:12:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?p=23537"},"modified":"2020-11-13T11:53:21","modified_gmt":"2020-11-13T10:53:21","slug":"102-rocznica-odzyskania-niepodleglosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/2020\/11\/11\/102-rocznica-odzyskania-niepodleglosci\/","title":{"rendered":"102 rocznica odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"

Dzi\u015b \u2013 11 listopada \u2013 obchodzimy Narodowe \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci, kt\u00f3re upami\u0119tnia odzyskanie w 1918 roku, po 123 latach zabor\u00f3w, niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119<\/strong><\/p>\n

Jesieni\u0105 1918 r. dobiega\u0142a ko\u0144ca I wojna \u015bwiatowa, kt\u00f3ra przynios\u0142a kl\u0119sk\u0119 wszystkim trzem zaborcom. Rosja pogr\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w zam\u0119cie rewolucji i wojnie domowej, wielonarodowa monarchia austro-w\u0119gierska chyli\u0142a si\u0119 ku upadkowi, a Niemcy ugina\u0142y si\u0119 pod naporem wojsk Ententy.
\nDla Polak\u00f3w by\u0142a to niepowtarzalna szansa, aby odzyska\u0107 utracony byt pa\u0144stwowy. Widz\u0105c nieuchronn\u0105 kl\u0119sk\u0119 zaborc\u00f3w, Polacy zacz\u0119li przejmowa\u0107 w\u0142adz\u0119 wojskow\u0105 i cywiln\u0105 tworz\u0105c zr\u0119by przysz\u0142ego pa\u0144stwa.
\nNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 jednak nie by\u0142a dzie\u0142em przypadku. Wi\u0105za\u0142a si\u0119 bowiem \u015bci\u015ble z walk\u0105 zbrojn\u0105 narodu polskiego w latach I wojny \u015bwiatowej: w Legionach Polskich, formacjach militarnych powsta\u0142ych w Rosji, w Armii Polskiej gen. J\u00f3zefa Hallera, w r\u00f3\u017cnych organizacjach konspiracyjnych, a tak\u017ce w ramach dzia\u0142alno\u015bci na polskiej i mi\u0119dzynarodowej arenie politycznej.
\n8 stycznia 1918 r. prezydent USA Wilson w 13 punkcie swojego or\u0119dzia, stwierdzi\u0142: \u201eNale\u017cy stworzy\u0107 niezawis\u0142e pa\u0144stwo polskie, kt\u00f3re winno obejmowa\u0107 terytoria zamieszka\u0142e przez ludno\u015b\u0107 niezaprzeczalnie polsk\u0105, kt\u00f3remu nale\u017cy zapewni\u0107 swobodny i bezpieczny dost\u0119p do morza i kt\u00f3rego niezawis\u0142o\u015b\u0107 polityczn\u0105 i gospodarcz\u0105 oraz integralno\u015b\u0107 terytorialn\u0105 nale\u017cy zagwarantowa\u0107 paktem mi\u0119dzynarodowym\u201d.
\n3 czerwca 1918 r. rz\u0105dy Wielkiej Brytanii, Francji i W\u0142och, maj\u0105c poparcie USA, og\u0142osi\u0142y wsp\u00f3ln\u0105 deklaracj\u0119 nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do sprawy polskiej \u201eutworzenie pa\u0144stwa polskiego, zjednoczonego i niepodleg\u0142ego, z wolnym dost\u0119pem do morza, stanowi jeden z warunk\u00f3w pokoju trwa\u0142ego i sprawiedliwego oraz panowania prawa w Europie.\u201d
\nRada Regencyjna 7 pa\u017adziernika 1918 r. wyda\u0142a manifest do narodu polskiego, w kt\u00f3rym powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na 13 pkt or\u0119dzia prezydenta USA, stwierdzi\u0142a, \u017ce stanowi on podstaw\u0119 do niepodleg\u0142o\u015bci Polski i powo\u0142ania rz\u0105du polskiego, kt\u00f3ry b\u0119dzie z\u0142o\u017cony z cz\u0142onk\u00f3w reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne opcje polityczne. Powsta\u0142y rz\u0105d wyda\u0142 27 pa\u017adziernika dekret o formowaniu Wojska Polskiego.
\n28 pa\u017adziernika 1918 roku w Krakowie powsta\u0142a Polska Komisja Likwidacyjna, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a przejmowa\u0107 w\u0142adz\u0119 z r\u0105k Austriak\u00f3w na terenie Galicji i \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. Przypiecz\u0119towaniem jej dzie\u0142a by\u0142o, w kilka dni p\u00f3\u017aniej, rozbrojenie za\u0142ogi austriackiej przez cz\u0142onk\u00f3w konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej oraz legionist\u00f3w i m\u0142odzie\u017c.
\n1 listopada 1918 r. we Lwowie wybuch\u0142y walki polskiej ludno\u015bci z Ukrai\u0144cami, kt\u00f3rzy proklamowali powstanie Zachodnio-Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej.
\nW nocy z 6 na 7 listopada w Lublinie powsta\u0142 Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej pod kierownictwem Ignacego Daszy\u0144skiego, w kt\u00f3rego sk\u0142ad weszli przedstawiciele Polskiej Partii Socjalistycznej, Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej i Polskiego Stronnictwa Ludowego \u201eWyzwolenie\u201d. R\u00f3wnocze\u015bnie oddzia\u0142y podleg\u0142e rz\u0105dowi przyst\u0105pi\u0142y do rozbrajania wojsk okupacyjnych na Lubelszczy\u017anie i Kielecczy\u017anie. 10 listopada 1918 roku do Warszawy przyby\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski, kt\u00f3ry od lipca 1917 roku by\u0142 wi\u0119ziony przez Niemc\u00f3w w twierdzy magdeburskiej. Przysz\u0142y naczelnik by\u0142 witany m.in. przez regenta \u2013 ksi\u0119cia Lubomirskiego i Adama Koca z Polskiej Organizacji Wojskowej. Przyjazd Pi\u0142sudskiego wywo\u0142a\u0142 entuzjazm ludno\u015b\u0107 stolicy i masowe rozbrajanie okupant\u00f3w na terenie ca\u0142ej Kongres\u00f3wki. Stronnictwa niepodleg\u0142o\u015bciowe za\u017c\u0105da\u0142y od Rady Regencyjnej przekazania pe\u0142ni w\u0142adzy bohaterowi z Magdeburga.
\n11 listopada Rada Regencyjna przekaza\u0142a J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu naczelne dow\u00f3dztwo nad formuj\u0105cym si\u0119 Wojskiem Polskim, a trzy dni p\u00f3\u017aniej przekaza\u0142a mu ca\u0142\u0105 w\u0142adz\u0119 cywiln\u0105. Dzie\u0144 wcze\u015bniej podporz\u0105dkowa\u0142 mu si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie.
\n12 listopada J. Pi\u0142sudski wyda\u0142 pierwszy rozkaz do Wojska Polskiego:
\n\u201e\u017bo\u0142nierze! Obejmuj\u0119 nad wami komend\u0119 w chwili, gdy dzieci naszej ziemi ujrza\u0142y s\u0142o\u0144ce swobody w ca\u0142ym jej blasku. Z Wami razem \u015blubuj\u0119 \u017cycie i krew swoj\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0107 na rzecz dobra Ojczyzny i szcz\u0119\u015bcia jej obywateli. [\u2026] Ca\u0142y Nasz Nar\u00f3d staje teraz przed zagadnieniami, kt\u00f3re rozwi\u0105za\u0107 b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 tylko przy nadzwyczajnym wysi\u0142ku i napr\u0119\u017ceniu swej si\u0142y i woli. W swoim zakresie zagadnienia te staj\u0105 i przed nami. Rozwi\u0105za\u0107 je b\u0119dzie nam tym trudniej, \u017ce twarda nasza s\u0142u\u017cba nak\u0142ada nieraz ci\u0119\u017caru wi\u0119cej na uczucia i serce \u017co\u0142nierza. Zar\u00f3wno w najrado\u015bniejszych jak i najci\u0119\u017cszych chwilach \u017co\u0142nierz musi by\u0107 opanowanym i zr\u00f3wnowa\u017conym, zdolnym do wykonania swego zadania w porz\u0105dku i dok\u0142adnie.\u201d
\n16 listopada J. Pi\u0142sudski powiadomi\u0142 \u015bwiat o powstaniu niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego: \u201eJako W\u00f3dz Naczelny Armii Polskiej, pragn\u0119 notyfikowa\u0107 rz\u0105dom i narodom wojuj\u0105cym i neutralnym istnienia Pa\u0144stwa Polskiego Niepodleg\u0142ego, obejmuj\u0105cego wszystkie ziemie zjednoczonej Polski. [\u2026] Pa\u0144stwo Polskie powstaje z woli ca\u0142ego narodu i opiera si\u0119 na podstawach demokratycznych. Rz\u0105d Polski zast\u0105pi panowanie przemocy, kt\u00f3ra przez sto czterdzie\u015bci lat ci\u0105\u017cy\u0142a nad losami Polski \u2013 przez ustr\u00f3j, zbudowany na porz\u0105dku i sprawiedliwo\u015bci.\u201d
\nJ\u00f3zef Pi\u0142sudski powo\u0142a\u0142 r\u00f3wnie\u017c nowy centralny rz\u0105d, kt\u00f3ry 21 listopada wyda\u0142 manifest zapowiadaj\u0105cy reform\u0119 roln\u0105 i nacjonalizacj\u0119 niekt\u00f3rych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u, uzale\u017cniaj\u0105c jednak ich przeprowadzenie od postanowie\u0144 przysz\u0142ego Sejmu Ustawodawczego. Jednocze\u015bnie J. Pi\u0142sudski wprowadzi\u0142 bardzo korzystne dla robotnik\u00f3w warunki pracy i zapowiedzia\u0142 wybory parlamentarne.
\n22 listopada J. Pi\u0142sudski og\u0142osi\u0142 si\u0119 naczelnikiem pa\u0144stwa i razem z premierem podpisa\u0142 dekret o tymczasowych w\u0142adzach Republiki Polskiej. Skupiaj\u0105c w swoim r\u0119ku najwy\u017csz\u0105 w\u0142adz\u0119 wojskow\u0105 i cywiln\u0105, J. Pi\u0142sudski stan\u0105\u0142 przed niezwykle trudnym zadaniem. Odradzaj\u0105cy si\u0119 do niepodleg\u0142ego bytu kraj by\u0142 wyniszczony wojn\u0105 i rabunkow\u0105 gospodark\u0105 okupant\u00f3w. Skarb pusty, przemys\u0142 by\u0142 w ruinie, a kolej zdewastowana. Struktury w\u0142adzy dopiero wy\u0142ania\u0142y si\u0119 z powojennego chaosu. Brakowa\u0142o \u017cywno\u015bci, nie istnia\u0142y polskie instytucje pa\u0144stwowe, jednolite prawo polskie, s\u0105downictwo, szkolnictwo, brakowa\u0142o wyszkolonych kadr.
\nW pierwszych miesi\u0105cach niepodleg\u0142o\u015bci wojsko formowano g\u0142\u00f3wnie na zasadzie zaci\u0105gu ochotniczego. Do szereg\u00f3w zg\u0142asza\u0142a si\u0119 pe\u0142na zapa\u0142u m\u0142odzie\u017c szkolna, studencka, harcerze, cz\u0142onkowie Polskiej Organizacji Bojowej, byli legioni\u015bci, \u017co\u0142nierze s\u0142u\u017c\u0105cy w armiach zaborczych. Pod koniec grudnia 1918 r. Wojsko Polskie liczy\u0142o ok. 100 tys. \u017co\u0142nierzy. W lutym 1919 r. \u2013 150 tys. i 80 baterii artylerii, a jesieni\u0105 tego roku, po po\u0142\u0105czeniu si\u0119 z armi\u0105 gen. J\u00f3zefa Hallera i z Wojskami Wielkopolskimi \u2013 prawie 600 tys. i ponad 1000 dzia\u0142. O umocnienie dopiero co odzyskanej niepodleg\u0142o\u015bci przysz\u0142o narodowi polskiemu toczy\u0107 krwawe boje.
\n27 grudnia 1918 r. wybuch\u0142o Powstanie Wielkopolskie, kt\u00f3re zrzucaj\u0105c pruskie jarzmo, przywr\u00f3ci\u0142o Wielkopolsk\u0119 do macierzy. W Galicji Wschodniej trwa\u0142y zaci\u0119te walki z Ukrai\u0144cami. 1 listopada Ukrai\u0144cy przy cichej pomocy Austriak\u00f3w opanowali Lw\u00f3w. Polskie organizacje paramilitarne przy pomocy m\u0142odzie\u017cy stawi\u0142y op\u00f3r. Odsiecz polska pod dow\u00f3dztwem pp\u0142k. Micha\u0142a Karaszewicza-Tokarzewskiego, 20 listopada wypar\u0142a przeciwnika z miasta.
\nNa wschodnich kresach dawnych ziem polskich na Mi\u0144szczy\u017anie, Wile\u0144szczy\u017anie i Nowogr\u00f3dczy\u017anie oddzia\u0142y polskiej samoobrony skutecznie walczy\u0142y z bolszewikami, kt\u00f3rzy wkraczali na tereny opuszczane przez wojska niemieckie. W styczniu 1919 r. do \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego wkroczyli Czesi, roszcz\u0105c sobie prawa do teren\u00f3w nad Olz\u0105. S\u0142aba obrona polska zosta\u0142a zepchni\u0119ta a\u017c do Wis\u0142y. Mediacja pa\u0144stw zachodnich przyzna\u0142a Czechom ich zdobycze terytorialne. W kwietniu tego roku przy wsparciu m\u0142odzie\u017cy i kolejarzy oddzia\u0142y polskie wkroczy\u0142y do Wilna. Ponadto trzeba by\u0142o trzech powsta\u0144 \u015bl\u0105skich, by cz\u0119\u015b\u0107 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska znalaz\u0142a si\u0119 w granicach Polski.
\nPrzypiecz\u0119towaniem dzie\u0142a odrodzenia Rzeczypospolitej by\u0142a Bitwa Warszawska 1920 r., w kt\u00f3rej nar\u00f3d polski obroni\u0142 odzyskan\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107.
\nJak pisze prof. Andrzej Chwalba: \u201ePowr\u00f3t na map\u0119 Europy pa\u0144stwa polskiego w listopadzie 1918 r. by\u0142 nast\u0119pstwem koniunktury mi\u0119dzynarodowej oraz d\u0105\u017cenia sze\u015bciu generacji Polak\u00f3w do niepodleg\u0142o\u015bci. D\u0105\u017cenia te mia\u0142y silne oparcie w tradycji polskiej pa\u0144stwowo\u015bci i w tradycji poszanowania idei wolno\u015bciowych. Swoje d\u0105\u017cenia do restytucji pa\u0144stwa Polacy manifestowali g\u0142\u00f3wnie poprzez spiski i powstania. Lecz polscy insurgenci czynem zbrojnym przypominali nie tylko o sprawie polskiej, ale i o prawie innych narod\u00f3w do samostanowienia. Tak te\u017c byli postrzegani w dobie Europy rewolucji.\u201d
\nDzie\u0144 11 listopada 1918 r. by\u0142 pierwszym dniem niepodleg\u0142ej II Rzeczypospolitej i zawsze uto\u017csamiano go z osob\u0105 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Dzie\u0144 ten by\u0142 obchodzony ju\u017c od 1919 r. jako \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci, ale dopiero w 1937 r. dla uczczenia powstania suwerennego o\u015brodka w\u0142adzy odrodzonej Polski \u2013 zosta\u0142 oficjalnie og\u0142oszony \u015bwi\u0119tem narodowym. Od tego czasu jest jednym z najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105t obchodzonych przez Polak\u00f3w w kraju i za granic\u0105.
\nPo II wojnie \u015bwiatowej w\u0142adze Polski Ludowej usun\u0119\u0142y \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci z kalendarza, ale nie z serc Polak\u00f3w. \u015arodowiska niepodleg\u0142o\u015bciowe nadal obchodzi\u0142y kolejne rocznice 11 listopada 1918 roku. Dopiero w 1989 roku Sejm IX Kadencji przywr\u00f3ci\u0142 narodowi to \u015bwi\u0119to, kt\u00f3rego oficjalna nazwa brzmi: Narodowe \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci.
\n\u017ar\u00f3d\u0142o: wojsko-polskie.pl<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b \u2013 11 listopada \u2013 obchodzimy Narodowe \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci, kt\u00f3re upami\u0119tnia odzyskanie w 1918 roku, po 123 latach zabor\u00f3w, niepodleg\u0142o\u015bci<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":23538,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[2,29,9,84,6],"tags":[6198,6210,6200,6199,20,5,6209,6201,6202],"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23537"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23537"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23537\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23539,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23537\/revisions\/23539"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23538"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}