{"id":23804,"date":"2020-12-18T13:53:37","date_gmt":"2020-12-18T12:53:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?p=23804"},"modified":"2020-12-18T13:53:37","modified_gmt":"2020-12-18T12:53:37","slug":"szansa-na-remont-kaplicy-loretanskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/2020\/12\/18\/szansa-na-remont-kaplicy-loretanskiej\/","title":{"rendered":"Szansa na remont Kaplicy Loreta\u0144skiej"},"content":{"rendered":"

Jest szansa, \u017ce Kaplica Loreta\u0144ska w Nowej Rudzie, jedyna taka na ziemi k\u0142odzkiej, doczeka si\u0119 remontu<\/strong><\/p>\n

\u2013 Trwa przygotowanie dokumentacji rewitalizacji \u2013 odrestaurowania Kaplicy Loreta\u0144skiej wraz z prowadz\u0105cymi do niej schodami. Mamy gotowe dwie dokumentacje konserwatorskie na restauracje grupy rze\u017ab Chrystusa na krzy\u017cu ze stoj\u0105cymi obok figurami Maryi i \u015bw. Jana Ewangelisty i umieszczonej poni\u017cej rze\u017aby modl\u0105cego si\u0119 Chrystusa i trzech \u015bpi\u0105cych aposto\u0142\u00f3w: Jana, Piotra i Jakuba. Te rze\u017aby, kt\u00f3re si\u0119 nie zachowa\u0142y i b\u0119d\u0105 odtwarzane w technice 3D \u2013 informuje Przemys\u0142aw Herter, naczelnik Wydzia\u0142u Rozwoju Urz\u0119du Miasta w Nowej Rudzie. \u2013 Na remont kaplicy staramy si\u0119 o pozyskanie \u015brodk\u00f3w w ramach mikroprojekt\u00f3w. B\u0119dziemy chcieli remonty prowadzi\u0107 etapowo: osobno remont kaplicy, osobno remont schod\u00f3w prowadz\u0105cych do kaplicy \u2013 dodaje.
\nJak si\u0119 dowiedzieli\u015bmy, restauracja poszczeg\u00f3lnych grup rze\u017ab, to wydatek rz\u0119du ok. 30 tys. euro.<\/p>\n

Historia kaplicy<\/strong>
\nInicjatorem budowy Kaplicy Loreta\u0144skiej by\u0142 noworudzki sukiennik pochodz\u0105cy z pobliskiego Broumova, niejaki Anton Klambt, kt\u00f3ry wcze\u015bniej wiele podr\u00f3\u017cowa\u0142. W czasie tych podr\u00f3\u017cy by\u0142 pono\u0107 nara\u017cony na r\u00f3\u017cne niebezpiecze\u0144stwa. Wyszed\u0142szy z opresji przyrzek\u0142, i\u017c w podzi\u0119ce za otrzymane \u0142aski wybuduje kaplic\u0119 na wz\u00f3r kaplicy Santa Casa, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 w miejscowo\u015bci Loretto we W\u0142oszech. Dom NMP znajdowa\u0142 si\u0119 w Nazarecie. Legenda g\u0142osi, \u017ce kiedy Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 opanowali Turcy seld\u017cuccy, anio\u0142owie z pomoc\u0105 Boga przenie\u015bli ten cudowny dom najpierw do Dalmacji, a potem do Italii, do s\u0142ynnego Loretto. Rzekomo na bazie \u015bredniowiecznych mur\u00f3w autentycznego domu Maryi wed\u0142ug projektu architekta Donato Bramante wybudowano w Loretto s\u0142ynn\u0105 Santa Case, kt\u00f3ra da\u0142a wz\u00f3r na wznoszenie innych domk\u00f3w loreta\u0144skich. Inny przekaz m\u00f3wi, i\u017c fundamenty domu Maryi przewie\u017ali z Ziemi \u015awi\u0119tej do Loretto na statkach w\u0142oscy \u00adkupcy.
\nPomys\u0142 sw\u00f3j Klambt m\u00f3g\u0142 wzi\u0105\u0107 z W\u0142och, do kt\u00f3rych podr\u00f3\u017cowa\u0142, lub z p\u00f3\u0142nocnych Czech, na obszarze kt\u00f3rych powsta\u0142o w\u00f3wczas oko\u0142o 40 takich kaplic. Klambt przyby\u0142 do Nowej Rudy 9 lipca 1764 roku. Tu postanowi\u0142 zrealizowa\u0107 sw\u00f3j zamiar i po otrzymaniu zezwolenia na budow\u0119, kt\u00f3rego warunkiem by\u0142o, \u017ce Klambt nie b\u0119dzie na ni\u0105 wy\u0142udza\u0142 pieni\u0119dzy od mieszka\u0144c\u00f3w oraz, \u017ce postawi \u017cyrant\u00f3w, kt\u00f3rzy na wypadek jego \u015bmierci doko\u0144cz\u0105 budow\u0119, rozpocz\u0105\u0142 jego realizacj\u0119. Do tego by\u0142a mu r\u00f3wnie\u017c potrzebna decyzja arcybiskupa praskiego, kt\u00f3ry za\u017c\u0105da\u0142 od miasta zapewnienia \u015brodk\u00f3w na jej budow\u0119. Powy\u017csze warunki zosta\u0142y spe\u0142nione, a Klambt wybra\u0142 miejsce na jej budow\u0119 u st\u00f3p cmentarza, naprzeciw obecnego ko\u015bcio\u0142a p.w. Wniebowzi\u0119cia NMP. W obecno\u015bci noworudzkiego proboszcza Pfeifera oraz kilku wy\u017cszych urz\u0119dnik\u00f3w miejskich w 1765 roku po\u0142o\u017cono kamie\u0144 w\u0119gielny pod jej budow\u0119. Klambt mia\u0142 w tym czasie dopiero cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w na budow\u0119 kaplicy. W poszukiwaniu ich je\u017adzi\u0142 po ziemi k\u0142odzkiej, \u015al\u0105sku oraz ziemi broumovskiej. Budowa kaplicy trwa\u0142a dwa lata, a nast\u0119pnie czeka\u0142a na konsekracj\u0119 do nast\u0119pnego roku. Przyczyn\u0105 tej sytuacji by\u0142a po cz\u0119\u015bci niech\u0119\u0107 w\u0142adz pruskich do tego typu inicjatyw katolickich, ponadto nale\u017ca\u0142o r\u00f3wnie\u017c uzyska\u0107 zgod\u0119 k\u0142odzkich w\u0142adz wojskowych. Na skutek determinacji w\u0142adz miejskich oraz zdecydowanej postawy dziekana ziemi k\u0142odzkiej \u2013 Carla Wintera, dosz\u0142o do po\u015bwi\u0119cenia 20 stycznia 1768 roku. Na t\u0119 uroczysto\u015b\u0107 zaproszono osoby, kt\u00f3re sprawia\u0142y problemy z jej konsekracj\u0105, licz\u0105c na to, \u017ce przyb\u0119d\u0105 i wyt\u0142umacz\u0105 si\u0119 ze swoich czyn\u00f3w. Ci jednak nie przybyli, a uroczysto\u015bci po\u015bwi\u0119cenia dokona\u0142, w obecno\u015bci w\u0142adz miasta, dziekan Winter oraz Friedrich Grund (Grundmann), opat benedykty\u0144ski z pobliskiego broumovskiego klasztoru.
\nG\u0142\u00f3wnymi fundatorami noworudzkiej Kaplicy Loreta\u0144skiej byli noworudzcy sukiennicy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wymienia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie nazwisko Franza Wiesenthala, fundatora niewielkiego dzwonu na sygnaturce kaplicy. Kroniki podaj\u0105, i\u017c w jej wn\u0119trzu w 1842 roku znajdowa\u0142 si\u0119 o\u0142tarz ze stacjami Drogi Krzy\u017cowej. Noworudzki Domek Loreta\u0144ski jest najp\u00f3\u017aniejszym tego typu obiektem na ziemi k\u0142odzkiej, obecnie na tym obszarze jedynym. Zosta\u0142 zbudowany na planie prostok\u0105ta, jako obiekt bardzo skromny, prawdopodobnie z powodu skromnych \u015brodk\u00f3w, jakie na budow\u0119 kaplicy przeznaczy\u0142 Klambt oraz osoby go wspomagaj\u0105ce. Jedyne jego istotne elementy tre\u015bciowe to okno umieszczone w elewacji zachodniej, bowiem przez nie mia\u0142 wnikn\u0105\u0107 do wn\u0119trza archanio\u0142 zwiastuj\u0105cy Maryi, oraz dwa wej\u015bcia od strony p\u00f3\u0142nocnej. Jednym wchodzi\u0142o si\u0119 do cz\u0119\u015bci o\u0142tarzowej (przeznaczone dla kleru), oddzielonej od reszty kaplicy krat\u0105, drugie przeznaczone by\u0142o dla wiernych. Brak w nim scen z \u017cycia Maryi oraz prorok\u00f3w. W tym stylu wybudowana kaplica zaliczana jest do kaplic typu blokowego, a przyk\u0142ady innych tego typu obiekt\u00f3w znale\u017a\u0107 mo\u017cna po stronie czeskiej (Ho\u0159ovice czy te\u017c Rab\u0161tejn nad St\u0159elou).
\nPierwszy remont kaplicy mia\u0142 miejsce w 1884 roku, nast\u0119pny, polegaj\u0105cy na usuni\u0119ciu starego ramowego podzia\u0142u elewacji, po 1918 roku. Przed 1972 rokiem wyburzono przylegaj\u0105cy do niej niewielki budynek mieszkalny. Przez ten ca\u0142y okres kaplica nie by\u0142a u\u017cytkowana. Dopiero w 1991 roku uporz\u0105dkowano jej otoczenie, a w 1994 roku z inicjatywy Fundacji Odnowy Ziemi Noworudzkiej, kt\u00f3ra powo\u0142a\u0142a Komitet Odbudowy Kaplicy Loreta\u0144skiej odnowiono j\u0105, co nie by\u0142o \u0142atwe, bowiem trudno by\u0142o znale\u017a\u0107 \u015brodki na ten cel. Po zako\u0144czeniu remontu odby\u0142a si\u0119 15 X 1994 roku, w obecno\u015bci w\u0142adz wojew\u00f3dzkich, miejskich, gminnych oraz Fundacji Odnowy Ziemi Noworudzkiej uroczysto\u015b\u0107 jej powt\u00f3rnego po\u015bwi\u0119cenia, kt\u00f3rej dokona\u0142 \u00f3wczesny metropolita wroc\u0142awski Henryk kardyna\u0142 Gulbinowicz. Kaplica mia\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 jako dom pogrzebowy, obecnie jednak nie pe\u0142ni tej funkcji. Jest pod opiek\u0105 noworudzkiej parafii pw. \u015bw. Miko\u0142aja.
\nPrzed Kaplic\u0105 Loreta\u0144sk\u0105 urz\u0105dzono niewielk\u0105 Kalwari\u0119, zwan\u0105 pospolicie G\u00f3r\u0105 Oliwn\u0105, kt\u00f3ra powsta\u0142a w bardzo interesuj\u0105cej aran\u017cacji przestrzenno-plastycznej w 1773 roku, chocia\u017c kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 d\u0142ugo, bo do 1841 roku. Zaj\u0119\u0142a prowadz\u0105ce do kaplicy dwa biegi schod\u00f3w, zbudowanych w latach 1765-1773 i przypominaj\u0105cych w pewien spos\u00f3b schody wiod\u0105ce do wambierzyckiej bazyliki. Ca\u0142o\u015b\u0107 za\u0142o\u017cenia dzieli si\u0119 na dwie cz\u0119\u015bci. Pierwsza, wykonana w stylu p\u00f3\u017anego baroku i rokoka zwana Ukrzy\u017cowaniem, przedstawia kamienn\u0105 figur\u0119 Chrystusa na krzy\u017cu ze stoj\u0105cymi obok figurami Maryi i \u015bw. Jana Ewangelisty. Druga, znajduj\u0105ca si\u0119 poni\u017cej, przedstawia modl\u0105cego si\u0119 Chrystusa i trzech \u015bpi\u0105cych aposto\u0142\u00f3w: Jana, Piotra i Jakuba. Scena ta nawi\u0105zuje do modlitwy w Ogr\u00f3jcu lub oddaje trwog\u0119 Jezusa przed m\u0119k\u0105. Powsta\u0142a prawdopodobnie dopiero w 1841 roku. Fundatorem ca\u0142ego otoczenia kaplicy by\u0142 Jakob Steiner.
\nhistoria za: Andrzej Behan \u201eNowa Ruda: Przewodnik historyczno-turystyczny\u201d<\/em><\/p>\n

Str. 6 w numerze 459 tygodnika \u201eNoworudzianin\u201d dost\u0119pnym <\/span> tutaj<\/a>.<\/p>\n