{"id":24383,"date":"2021-02-10T07:00:48","date_gmt":"2021-02-10T06:00:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?p=24383"},"modified":"2021-02-10T07:44:17","modified_gmt":"2021-02-10T06:44:17","slug":"na-nieludzka-ziemie-sowieckie-deportacje-polakow-na-sybir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/2021\/02\/10\/na-nieludzka-ziemie-sowieckie-deportacje-polakow-na-sybir\/","title":{"rendered":"Na nieludzk\u0105 ziemi\u0119 \u2013 sowieckie deportacje Polak\u00f3w na Sybir"},"content":{"rendered":"

Dzi\u015b mija 81 rocznica pierwszych masowych deportacji Polak\u00f3w na Sybir. W naszej okolicy s\u0105 jeszcze \u015bwiadkowie tych wydarze\u0144<\/strong><\/p>\n

10 lutego 1940 roku rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 pierwsza masowa deportacja Polak\u00f3w na Sybir, przeprowadzona przez NKWD. W g\u0142\u0105b Zwi\u0105zku Sowieckiego wywieziono oko\u0142o 140 tys. obywateli polskich. Wielu umar\u0142o ju\u017c w drodze, tysi\u0105ce nie wr\u00f3ci\u0142y do kraju.
\nPolacy stanowili w tym kontyngencie 70% wszystkich wywo\u017conych, pozosta\u0142e 30% ludno\u015b\u0107 bia\u0142oruska i ukrai\u0144ska. Wywo\u017cono przede wszystkim osadnik\u00f3w wojskowych, \u015brednich i ni\u017cszych urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych, s\u0142u\u017cb\u0119 le\u015bn\u0105 oraz pracownik\u00f3w PKP. Zabierano ca\u0142e rodziny bez wyj\u0105tku. Zes\u0142a\u0144c\u00f3w rozlokowano w Komi ASRR, w p\u00f3\u0142nocnych obwodach RFSRR: archangielskim, czelabi\u0144skim, czka\u0142owskim, gorkowskim, irkuckim, iwanowskim, jaros\u0142awskim, kirowskim, mo\u0142otowskim, nowosybirskim, omskim, swierd\u0142owskim i wo\u0142ogodzkim, w Jakuckiej i Baszkirskiej ASRR oraz Kraju Krasnojarskim i A\u0142tajskim. Wysiedlony kontyngent okre\u015blono mianem \u201espiecpieriesieliency-osadniki\u201d. Bardzo z\u0142e warunki atmosferyczne, praca ponad si\u0142y przy wyr\u0119bie las\u00f3w oraz osady o charakterze prawie \u017ce \u0142agrowym i takiej dyscyplinie pracy, do kt\u00f3rych trafi\u0142a deportowana ludno\u015b\u0107, sprawi\u0142y, \u017ce \u015bmiertelno\u015b\u0107 tego kontyngentu by\u0142a najwy\u017csza i wynios\u0142a w ju\u017c pierwszych miesi\u0105cach zes\u0142ania oko\u0142o 3-4%.
\nKolejna deportacje mia\u0142y miejsce 13-14 kwietnia oraz w okresie maj-lipiec 1940 roku. Ostatnia odby\u0142a si\u0119 w maju i czerwcu 1941, tu\u017c przed atakiem Niemiec na ZSRR. Pierwsze trzy dzieli\u0142 przedzia\u0142 dw\u00f3ch miesi\u0119cy niezb\u0119dny na dojazd przygotowanych wcze\u015bniej sk\u0142ad\u00f3w z zes\u0142a\u0144cami do miejsc przymusowego ich osiedlenia i powr\u00f3t po now\u0105 grup\u0119. W tym czasie przygotowywano wszystkie niezb\u0119dne rozkazy i plany odno\u015bnie przebiegu akcji i miejsc rozlokowania kolejnych kontyngent\u00f3w. Przeci\u0119tny sk\u0142ad sk\u0142ada\u0107 si\u0119 mia\u0142 z 55 wagon\u00f3w towarowych do przewozu ludno\u015bci, 1 osobowego dla konwoju, 4 towarowych do przewozu ci\u0119\u017cszego baga\u017cu oraz 1 sanitarnego. W jednym wagonie (dwuosiowym) teoretycznie powinno jecha\u0107 nie wi\u0119cej ni\u017c 25-30 os\u00f3b. Tak wi\u0119c typowy transport obejmowa\u0107 winien ok. 1200-1500 os\u00f3b. Z ka\u017cdym transportem winien te\u017c jecha\u0107 poza konwojem felczer i dwie piel\u0119gniarki, za\u015b podczas drogi codziennie konw\u00f3j winien wyda\u0107 deportowanym jeden gor\u0105cy posi\u0142ek i 800g chleba na osob\u0119. Jednak wszystkie te zarz\u0105dzenia pozosta\u0142y jedynie na papierze, a warunki jazdy zale\u017ca\u0142y wy\u0142\u0105cznie od dobrej woli wojsk konwojuj\u0105cych. Wiele os\u00f3b, w tym dzieci, nie do\u017cywa\u0142o celu transportu w nieludzkich warunkach. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednak umiera\u0142a na miejscu w surowym klimacie i cz\u0119sto kator\u017cniczej pracy pod nadzorem sowieckich bezlitosnych siepaczy.
\nW\u0142adze ZSRS traktowa\u0142y wyw\u00f3zki nie tylko jako form\u0119 walki z wrogami politycznymi, ale tak\u017ce element eksterminacji polskich elit, a przede wszystkim mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania tysi\u0119cy os\u00f3b jako bezp\u0142atnej si\u0142y roboczej. Kator\u017cnicza praca w syberyjskiej tajdze przy si\u0119gaj\u0105cym kilkadziesi\u0105t stopni mrozie, g\u0142odzie i chorobach zabija\u0142a wielu zes\u0142a\u0144c\u00f3w. By\u0142a to przemy\u015blana i planowo przeprowadzana zbrodnia na polskim narodzie.
\nPocz\u0105tek deportacji na masow\u0105 skal\u0119 umo\u017cliwi\u0142o Sowietom zaanektowanie wschodnich wojew\u00f3dztw Rzeczpospolitej, usankcjonowane tajnym protoko\u0142em do\u0142\u0105czonym do Paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow z 23 sierpnia 1939 roku. Po 17 wrze\u015bnia tego roku, kiedy Armia Czerwona przekroczy\u0142a granice Polski, na zagarni\u0119tych przez ni\u0105 terenach rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 terror na niespotykan\u0105 dotychczas skal\u0119.
\nO wyw\u00f3zkach setek tysi\u0119cy Polak\u00f3w zdecydowali najwy\u017csi przedstawiciele sowieckiej w\u0142adzy \u2013 z J\u00f3zefem Stalinem, szefem NKWD \u0141awrentijem Beri\u0105 oraz ludowym komisarzem spraw zagranicznych Wiaczes\u0142awem Mo\u0142otowem na czele. Zarz\u0105dzenia dotycz\u0105ce deportacji wydano w Moskwie ju\u017c w grudniu 1939 roku; na ich podstawie sporz\u0105dzono instrukcje dla terenowych kom\u00f3rek NKWD, odpowiadaj\u0105cych za \u201eoczyszczanie\u201d zachodnich cz\u0119\u015bci sowieckich republik Ukrainy i Bia\u0142orusi. Deportacje by\u0142y realizowane wed\u0142ug imiennych spis\u00f3w, opracowanych przez funkcjonariuszy NKWD przy wsp\u00f3\u0142pracy miejscowych komunist\u00f3w.
\nWed\u0142ug szacunk\u00f3w w\u0142adz RP na emigracji, w wyniku wyw\u00f3zek zorganizowanych w latach 1940-1941 do syberyjskich \u0142agr\u00f3w trafi\u0142o oko\u0142o milion os\u00f3b cywilnych, cho\u0107 w dokumentach sowieckich m\u00f3wi si\u0119 o 320 tys. wywiezionych. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich z \u0142agr\u00f3w wydosta\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki formowanej na terenie ZSRS (po zawarciu uk\u0142adu Sikorski-Majski) armii gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa.
\nNie wszyscy ochotnicy dotarli jednak na miejsce tworzonych jednostek, gdy\u017c podejmowane przez nich pr\u00f3by by\u0142y blokowane przez Sowiet\u00f3w. Dokumenty potwierdzaj\u0105ce obywatelstwo polskie by\u0142y odbierane przez NKWD \u2013 zmuszano Polak\u00f3w do przyj\u0119cia dokument\u00f3w sowieckich.
\nKolejn\u0105 szans\u0105 na opuszczenie Syberii sta\u0142o si\u0119 wst\u0105pienie do tworzonej pod auspicjami Moskwy i z inspiracji komunist\u00f3w polskich, a za zgod\u0105 Stalina Dywizji im. Tadeusza Ko\u015bciuszki, b\u0119d\u0105cej zal\u0105\u017ckiem p\u00f3\u017aniejszego \u201eludowego\u201d Wojska Polskiego.
\nDeportacje ludno\u015bci polskiej w g\u0142\u0105b ZSRS z lat 1940-1941 nie by\u0142y ostatnimi. Po wkroczeniu Armii Czerwonej w 1944 roku na teren okupowanej przez Niemc\u00f3w Polski, warunk\u00f3w \u017cycia w surowym klimacie syberyjskich step\u00f3w do\u015bwiadczyli m.in. wywiezieni do \u0142agr\u00f3w \u017co\u0142nierze AK oraz ludno\u015b\u0107 cywilna z zaj\u0119tego przez Sowiet\u00f3w terytorium. Gros deportowanych wr\u00f3ci\u0142o do kraju w ramach przeprowadzanych do ko\u0144ca lat 50 XX wieku akcji repatriacyjnych.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nIrena D\u0105bek, prezes Noworudzkiego Ko\u0142a Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
\nReplika baraku Sybirak\u00f3w (w muzeum Szymbarku)<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
\nTypowy sk\u0142ad zsy\u0142kowy na Syberi\u0119 (w muzeum Szymbarku)<\/em><\/strong><\/p>\n

10 luty, rok czterdziesty,<\/strong>
\nna dworze wiatr i mr\u00f3z siarczysty.
\nNa szybach li\u015bcie paproci skrz\u0105.
\nW chatach ludziska strudzeni \u015bpi\u0105.
\nW stajniach byd\u0142o pokarm prze\u017cuwa,
\ns\u0142ycha\u0107, \u017ce kur gdzie\u015b zapia\u0142…
\nA pies w budzie czuwa.<\/p>\n

Lecz, c\u00f3\u017c to, c\u00f3\u017c to?
\nKto\u015b jedzie drog\u0105,
\nkonie st\u0105paj\u0105 noga za nog\u0105.
\nWo\u017anice krzykiem je ponaglaj\u0105.
\nLudzie si\u0119 budz\u0105, psy ujadaj\u0105.<\/p>\n

Ciemne sylwetki u domostw wr\u00f3t.
\nNa progu chaty \u017co\u0142dacki but.
\nMowa nieznana. Za\u015bwista\u0142 bat.
\nTen butny \u017co\u0142dak \u2013 to wr\u00f3g, nie brat.
\n\u201eWstawajcie, odiewajtie\u015b!
\nDa\u0142oj, w pieriod!
\nDawaj, dawaj, poskorieje,
\n\u2013 tr\u0105caj\u0105c gospodarza kolb\u0105 \u2013
\n\u2013 Za co? Dlaczego?
\nMo\u0142czi! Ty swo\u0142ocz!
\nZakryj rot!\u201d<\/p>\n

Tak poganiali zaspanych ludzi,
\nzm\u0119czonych wielce
\npo dziennym trudzie.<\/p>\n

10 luty \u2013 czterdzieste lata,
\np\u0142aka\u0142y dzieci, mama i tata,
\nw stajni sp\u0142oszone byd\u0142o rycza\u0142o,
\na w budzie psisko wci\u0105\u017c ujada\u0142o.
\nPyta\u0142a matka: jak\u017ce to tak,
\nzostawi\u0107 wszystko i jecha\u0107 w \u015bwiat?
\nZostawi\u0107 byd\u0142o, dom, sad i pole,
\nJecha\u0107 w nieznane, na niedol\u0119?
\nI pojechali w nieznan\u0105 dal…
\nW zbola\u0142ych sercach kryj\u0105c b\u00f3l i \u017cal.
\nDrog\u0119 na Sybir krzy\u017ce znaczy\u0142y
\nPo szynach zimnych \u0142zy si\u0119 toczy\u0142y,
\na\u017c zmrozi\u0142 je wreszcie syberyjski wiatr
\na nam si\u0119 jawi\u0142 ca\u0142kiem inny \u015bwiat…
\n\u015awiat nieprzyjazny, wrogi, pe\u0142en grozy,
\nzaspy \u015bniegowe, baraki zimne
\nsiarczyste mrozy…
\n\u201eGolgota Wschodu\u201d wci\u0105\u017c si\u0119 wyd\u0142u\u017ca\u0142a,
\nlecz nadziei iskra nam si\u0119 roz\u017carza\u0142a.
\nNadzieja na powr\u00f3t do Polski kochanej
\nPrzez lata tu\u0142aczki ci\u0105gle w snach widzianej.
\nCz\u0119\u015b\u0107 z nas powr\u00f3ci\u0142a, a inni zostali,
\nbo z g\u0142odu pomarli, lub pozamarzali.
\nUm\u0119czeni ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0105, strasznie wycie\u0144czeni.
\nDo ko\u0144ca jednak Bogu i Ojczy\u017anie wierni.
\n\u201eWolno\u015b\u0107 dla tych co prze\u017cyli
\nZmar\u0142ym \u2013 chwa\u0142a i cze\u015b\u0107
\nA tym \u2013 co bliskich swych potracili
\nB\u00f3g \u2013 krzy\u017c cierpienia pomo\u017ce nie\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n

Aleksandra Giryn-Moryl,
\nSybiraczka zamieszka\u0142a w Z\u0105bkowicach \u015al\u0105skich<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

J\u00f3zef Przyby\u0142a<\/em>
\n\u201eO Sybirakach\u201d<\/strong>
\nIch wzi\u0119to na Sybir z nag\u0142a przera\u017conych,
\nZa co? I dlaczego? Do ko\u0144ca zdziwionych.
\nA by\u0142a w tym roku nie\u0142askawa zima,
\nmrozy wielkie, wiatry i \u015bnie\u017cna zadyma.
\nWt\u0142oczeni w wagony przez wiele tygodni,
\njechali w g\u0142\u0105b Rosji zzi\u0119bni\u0119ci i g\u0142odni.
\nMet\u0105 by\u0142a tajga bezkresna i sroga,
\njakby zapomniana przez ludzi i Boga.
\nTam znik\u0105d pomocy, tygiel beznadziei,
\nbo \u015bwiat pogr\u0105\u017cony w wojennej zawiei,
\nsamych sobie zostawi\u0142 i spisa\u0142 na straty.
\nNa \u0142agry, gu\u0142agi i kazamaty.
\nDo ostatniego potu \u2013 prac\u0105 ponad si\u0142y
\ni na rozsiane woko\u0142o krzy\u017ce i mogi\u0142y.
\nI tak grudzie\u0144 za grudniem, maj za majem
\ni nic, pr\u00f3cz \u0142ez, g\u0142odu, t\u0119sknoty za Krajem.
\nPo latach tu\u0142aczki, ci kt\u00f3rzy prze\u017cyli,
\nzn\u0119kani, sterani do Polski wr\u00f3cili.
\n\u017byj\u0105 tak, jak kiedy\u015b po\u015br\u00f3d nas Polak\u00f3w,
\nszacunkiem otoczmy Braci Sybirak\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>
22.11.1940, okolice Swierd\u0142owska, Swierd\u0142owska ob\u0142., ZSRR.
Grupa kobiet pracuj\u0105cych przy wyr\u0119bie lasu. Na odwrocie podpis: \u201ePami\u0105tka z Uralu. Swierd\u0142owsk\u201d
Fot. NN, zbiory O\u015brodka KARTA, udost\u0119pni\u0142a Halina Karny
[Polacy w ZSRR, \u0141agry]<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

pochwycili<\/strong><\/p>\n

ledwie \u015bwit
\nwr\u00f3g u progu
\nblady strach
\ng\u0142o\u015bny krzyk
\nJezus Maria<\/p>\n

pospiech w ob\u0142\u0119d pcha
\nrwie si\u0119 my\u015bli
\nco wa\u017cniejsze
\nkoce buty
\nczy bochenk\u00f3w chleba dwa<\/p>\n

nie nada
\nnie nada
\nnie nada<\/p>\n

obca mowa
\nmr\u00f3z dotkliwy
\nwiatr od wschodu gna
\npod p\u0142ozami
\nskrzypi\u0105 gwiazdy \u015bniegu
\na na saniach
\nco\u015b na kszta\u0142t kokon\u00f3w<\/p>\n

mama cicho szepce
\ndzieci moje
\nczy ja zdo\u0142am
\nwas ocali\u0107
\nzaufa\u0142a<\/p>\n

ocali\u0142a Bo\u017ca moc<\/p>\n

kilometry oddalaj\u0105
\nprzez szczelin\u0119
\nw eszelonie
\ni w bydl\u0119cym tym wagonie<\/p>\n

widz\u0119 pejza\u017c nieznajomy
\ni te twarze
\njudaszowe twarze<\/p>\n

w\u0105\u017c wagon\u00f3w
\ntygodniami pe\u0142znie\\utykaj\u0105c w zaspach
\nmr\u00f3z ze szronem
\nu wezg\u0142owia
\ni ju\u017c pierwsze zgony<\/p>\n

no i c\u00f3\u017c
\n\u017ce pochwycili cia\u0142a
\nducha nie zabili<\/p>\n

sze\u015b\u0107 lat
\nci\u0119\u017ckich rob\u00f3t
\n\u0142agr\u00f3w
\ng\u0142odu<\/p>\n

cz\u0142owiek szkielet
\n\u015bmierci wyrwa\u0142 si\u0119 ze szpon\u00f3w
\ni zwyci\u0119\u017cy\u0142<\/p>\n

dzi\u015b po latach
\ni za \u017cycie
\ni za wiar\u0119
\nsk\u0142adam na o\u0142tarzu
\nmemu Bogu
\ndzi\u0119ki ho\u0142d i chwa\u0142\u0119<\/p>\n

w 52 rocznic\u0119 masowych zsy\u0142ek
\nPolak\u00f3w na Sybir
\ntekst: Wanda Arasimowicz<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Hymn Sybirak\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Z miast kresowych, wschodnich osad i wsi,
\nZ rezydencji, bia\u0142ych dwork\u00f3w i chat
\nMy\u015bmy wci\u0105\u017c do Niepodleg\u0142ej szli,
\nszli z uporem, ponad dwie\u015bcie lat.<\/p>\n

Wyd\u0142u\u017cyli drog\u0119 carscy kaci,
\nPrzez Syberi\u0119 wi\u00f3d\u0142 najkr\u00f3tszy szlak
\nI w kajdankach szli Konfederaci
\nMogi\u0142ami znacz\u0105c polski trakt…<\/p>\n

Z Insurekcji Ko\u015bciuszkowskiej, z powsta\u0144 dw\u00f3ch,
\nSzk\u00f3\u0142, barykad Warszawy i \u0141odzi:
\nKonradowski unosi\u0142 si\u0119 duch
\nI nam w marszu do Polski przewodzi\u0142.<\/p>\n

A my\u015bmy szli i szli \u2013 dziesi\u0105tkowani!
\nPrzez tajg\u0119, stepy \u2013 pl\u0105tanin\u0105 dr\u00f3g!
\nA my\u015bmy szli i szli, i szli \u2013 niepokonani!
\nA\u017c \u201eCud nad Wis\u0142\u0105\u201d darowa\u0142 nam B\u00f3g!<\/p>\n

Z miast kresowych, wschodnich osad i wsi,
\nSzk\u00f3\u0142, urz\u0119d\u00f3w, kamienic, i chat:
\nMy\u015bmy zn\u00f3w do Niepodleg\u0142ej szli,
\nJak z zaboru, sprzed dwudziestu lat.<\/p>\n

Bo od wrze\u015bnia, od siedemnastego,
\nD\u0142u\u017csz\u0105 drog\u0105 zn\u00f3w szed\u0142 ka\u017cdy z nas:
\nPrzez l\u00f3d spod bieguna p\u00f3\u0142nocnego,
\nPrzez \u0141ubiank\u0119, przez Katy\u0144ski Las!
\nNa nieludzkiej ziemi znowu polski trakt<\/p>\n

Wyznaczy\u0142y bezimienne krzy\u017ce….
\nNie zatrzyma\u0142 nas czerwony kat,
\nBo przed nami Polska \u2013 coraz bli\u017cej!
\nI my\u015bmy szli i szli \u2013 dziesi\u0105tkowani!
\nCho\u0107 zdrad\u0105 pragn\u0105\u0142 nas podzieli\u0107 wr\u00f3g…
\nI przez Ludow\u0105 przeszli\u015bmy \u2013 niepokonani
\nA\u017c Woln\u0105 Polsk\u0119 raczy\u0142 wr\u00f3ci\u0107 B\u00f3g!!!<\/p>\n

s\u0142owa: Marian Jonkaytis
\nmuzyka: Czes\u0142aw Majewski<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b mija 81 rocznica pierwszych masowych deportacji Polak\u00f3w na Sybir. W naszej okolicy s\u0105 jeszcze \u015bwiadkowie tych wydarze\u0144<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":24388,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[2,29,9,84,6],"tags":[6580,6581,6579,6576,6582,20,5,6577,1579,6578],"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24383"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24383"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24407,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24383\/revisions\/24407"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24388"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}