{"id":26473,"date":"2021-12-03T06:53:59","date_gmt":"2021-12-03T05:53:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/?p=26473"},"modified":"2021-12-03T06:53:59","modified_gmt":"2021-12-03T05:53:59","slug":"noworudzki-utw-lemkowszczyzna-w-pigulce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.noworudzianin.pl\/WWW\/2021\/12\/03\/noworudzki-utw-lemkowszczyzna-w-pigulce\/","title":{"rendered":"Noworudzki UTW \u2013 \u0141emkowszczyzna w pigu\u0142ce"},"content":{"rendered":"

\u0141emkowie – Rusini, Rusnacy, Rusnaki \u2013 wschodnios\u0142owia\u0144ska grupa etniczna, zamieszkuj\u0105ca g\u0142\u00f3wnie w zwartej grupie obszar Beskidu Niskiego oraz zachodnich kra\u0144c\u00f3w Bieszczad\u00f3w i wschodnich Beskidu S\u0105deckiego () Nazwa \u201e\u0141emko\u201d pierwotnie by\u0142a przezwiskiem nadanym tej grupie ludno\u015bci rusi\u0144skiej, kt\u00f3ra u\u017cywa\u0142a w mowie s\u0142owa \u201e\u0142em\u201d, co znaczy \u201etylko\u201d (). Tyle Wikipedia. \u0141emkowszczyzna (w Polsce oczywi\u015bcie) to obszary wojew\u00f3dztwa ma\u0142opolskiego i podkarpackiego. A nasza, prawie 50-cio osobowa grupa \u2013 Noworudzkiego UTW i KGW Bo\u017ck\u00f3w, usadowi\u0142a si\u0119 na kilka dni w jednym z najpi\u0119kniejszych jej miejsc, a mianowicie w Krynicy-Zdroju w doskonale po\u0142o\u017conym i pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem przyjaznym dla nas hotelu \u201eSaol\u201d. Krynica za\u0142o\u017cona jako wie\u015b w po\u0142owie XVI w. przez Danka z Miastka (obecnie Tylicz), \u201epokaza\u0142a\u201d swoje lecznicze \u017ar\u00f3d\u0142a pod koniec wieku XVIII aby mniej wi\u0119cej 100 lat p\u00f3\u017aniej zab\u0142ysn\u0105\u0107 ju\u017c jako uzdrowisko dzi\u0119ki profesorowi J\u00f3zefowi Dietlowi. Pustawy o tej porze roku kurort zwiedzali\u015bmy spaceruj\u0105c z przewodniczk\u0105, p.Joasi\u0105, odwiedzaj\u0105c wszystkie sztandarowe atrakcje \u2013 Park Zdrojowy, pomniki: Nikifora, Adama Mickiewicza, Bogus\u0142awa Kaczy\u0144skiego, J\u00f3zefa Dietla i Jana Kiepury wreszcie, pijalni\u0119 Jana, ko\u015bci\u00f3\u0142 zdrojowy i pierwszy w Krynicy male\u0144ki, drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142ek pw. Przemienienia Pa\u0144skiego oraz pi\u0119kne, drewniane budowle zabytkowej, g\u0142\u00f3wnie XIX-wiecznej architektury miasta. Ju\u017c indywidualnie odwiedzili\u015bmy ciekawe Muzeum Nikifora Krynickiego i zapalili\u015bmy znicz na grobie artysty, zajrzeli\u015bmy do pi\u0119knej cerkwi za cmentarzem i zachwycili\u015bmy si\u0119 miniaturami pobliskich cerkiewek obok niej. Niekt\u00f3rzy przejechali si\u0119 doro\u017ck\u0105, inni wybrali si\u0119 bardzo turystycznie na Jaworzynk\u0119, a jeszcze inni wybrali si\u0119 przy ksi\u0119\u017cycu na G\u00f3r\u0119 Parkow\u0105. Nast\u0119pnego dnia z p.Joasi\u0105 pojechali\u015bmy na zwiedzanie okolicy. Najpierw zawitali\u015bmy do Tylicza i wraz z ksi\u0119dzem proboszczem do starego (I po\u0142.XVII w.) i nowego (2007) ko\u015bcio\u0142a, Golgoty z ustawionymi r\u00f3\u017cnymi kapliczkami oraz figurami \u015awi\u0119tych i mn\u00f3stwem ciekawych \u017cyciowych sekwencji, cytat\u00f3w znanych os\u00f3b i m\u0105dro\u015bci ludowych. Po\u017cegnali\u015bmy sympatycznego ksi\u0119dza i pojechali\u015bmy dalej, aby tym razem zach\u0142ysn\u0105\u0107 si\u0119 pi\u0119knem starych, drewnianych cerkiewek \u2013 w Szczawniku (1841) i Powro\u017aniku (1600), budowli typowo \u0142emkowskich, z kt\u00f3rych ta ostatnia wpisana jest na list\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO. A potem zatrzymali\u015bmy si\u0119 w Muszynie Zdroju i tu najpierw zwiedzili\u015bmy Muzeum Regionalne \u201ePa\u0144stwa Muszy\u0144skiego”, przyjrzeli\u015bmy si\u0119 ruinom zamku starost\u00f3w na g\u00f3rze Baszta i udali\u015bmy si\u0119 do Ogrod\u00f3w Sensorycznych aby jeszcze troch\u0119 pospacerowa\u0107 no i wej\u015b\u0107 na wie\u017c\u0119 widokow\u0105 i podziwi\u0107 pi\u0119kne widoki przy chyl\u0105cym si\u0119 ju\u017c ku zachodowi s\u0142o\u0144cu, albowiem pogoda dopisa\u0142a znakomicie. Kolejny intensywnie wycieczkowy dzie\u0144 sp\u0119dzili\u015bmy tym razem z przewodnikiem p. W\u0142adys\u0142awem. Rozpocz\u0119li\u015bmy oczywi\u015bcie od cerkiewek wpisanych na list\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO \u2013 w Brunarach Wy\u017cnich (XVIII w.) i Kwiatoniu (XVII w.). Dawne, typowo \u0142emkowskie, tr\u00f3jdzielne funkcjonuj\u0105 obecnie jako ko\u015bcio\u0142y w zasadzie w prawie ka\u017cdej miejscowo\u015bci. W prawie \u2013 bo np. w pobliskiej Zdyni, dawna cerkiew greckokatolicka (1975) jest obecnie prawos\u0142awn\u0105 cerkwi\u0105 parafialn\u0105. I tu w\u0142a\u015bnie spotkali\u015bmy si\u0119 z batiuszk\u0105, kt\u00f3ry ch\u0119tnie opowiada\u0142 o ikonostasie, carskich i diako\u0144skich wrotach o polichromiach i w og\u00f3le wystroju i znaczeniu poszczeg\u00f3lnych detali tego wystroju w cerkwiach. Szlak drewnianej architektury w Ma\u0142opolsce przeplata si\u0119 (\u017ceby nie powiedzie\u0107 nawet \u0142\u0105czy) ze Szlakiem Cmentarzy I Wojny \u015awiatowej. To mogi\u0142y \u017co\u0142nierzy r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, poleg\u0142ych w czasie I wojny \u015bwiatowej: Polak\u00f3w, Austriak\u00f3w, Niemc\u00f3w, Rosjan, W\u0119gr\u00f3w, Bo\u015bniak\u00f3w, Czech\u00f3w, S\u0142owak\u00f3w, W\u0142och\u00f3w, \u017byd\u00f3w. Tw\u00f3rcami cmentarzy, uznawanych dzisiaj za wyj\u0105tkowe przyk\u0142ady tego rodzaju sztuki byli wybitni arty\u015bci, rze\u017abiarze, architekci, malarze. Taki cmentarz zobaczyli\u015bmy na Mag\u00f3rze Ma\u0142astowskiej (tu projekt Du\u0161ana Jurkovi\u010da). Po\u015br\u00f3d mogi\u0142 stoi drewniana kaplica z kopi\u0105 obrazu Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej oraz tablic\u0105 inskrypcyjn\u0105, sprawiaj\u0105ca wra\u017cenie jakby opiekowa\u0142a si\u0119 cmentarzem. A za g\u00f3rk\u0105 znowu pere\u0142ka zabytk\u00f3w UNESCO \u2013 tym razem drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 filialny w S\u0119kowej wzniesiony w I po\u0142. XVI wieku, nale\u017c\u0105cy do najpi\u0119kniejszych polskich zabytk\u00f3w drewnianych. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje g\u0142\u00f3wnie ciekawa budowla, wn\u0119trze bowiem do\u015b\u0107 ubogie, poniewa\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 powa\u017cnie zdewastowany podczas dzia\u0142a\u0144 wojennych (I wojny \u015bwiatowej). Na Biecz te\u017c \u201eostrzyli\u015bmy sobie z\u0119by\u201d, ale nie wszystko uda\u0142o si\u0119 zobaczy\u0107. Kolegiata okaza\u0142a si\u0119 niedost\u0119pna, bo akurat by\u0142a msza pogrzebowa, turma niedost\u0119pna bo co\u015b tam si\u0119 robi konserwatorskiego, rynek z ratuszem i kamieniczki obejrzeli\u015bmy, a ciekawe Bieckie Muzeum zwiedzili\u015bmy nawet dok\u0142adnie. Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b za\u0142apa\u0142a si\u0119 nawet na kaw\u0119 i dobre ciasto \u201eU Becza\u201d. Rzut berem od Biecza le\u017cy Binarowa te\u017c z drewnianym \u201eunescowym\u201d, XVI-wiecznym ko\u015bci\u00f3\u0142kiem. I fantastyczn\u0105 przewodniczk\u0105, autentycznie zakochan\u0105 w swoim ko\u015bci\u00f3\u0142ku, znaj\u0105c\u0105 ka\u017cdy najmniejszy jego szczeg\u00f3\u0142 i historie o nim. I chocia\u017c to ju\u017c by\u0142 kt\u00f3ry\u015b kolejny ko\u015bci\u00f3\u0142ek tego dnia, wszyscy s\u0142uchali z \u201eotwartymi oczami i uszami\u201d. Ju\u017c o zmroku, w drodze powrotnej zatrzymali\u015bmy si\u0119 w Gorlicach \u2013 mie\u015bcie \u015bwiat\u0142a, jak je nazywaj\u0105. Owszem, \u0142adnie o\u015bwietlony Dw\u00f3r Karwacjan\u00f3w, Bazylika Narodzenia NMP, ratusz, rynek i kamieniczki i pami\u0105tkowa latarnia naftowa \u0141ukasiewicza przy kapliczce i domu z muralem o jej historii. Ale \u017ceby od razu miasto \u015bwiat\u0142a \u2013 no troch\u0119 byli\u015bmy rozczarowani. Nie mo\u017cna by\u0107 w Krynicy i nie by\u0107 w Karczmie \u0141emkowskiej albo i w pasiece \u201eBar\u0107\u201d w Kamiannej. Do karczmy trafili\u015bmy oczywi\u015bcie bez przewodnika (klimatyczna i owszem), a do Kamiannej pojechali\u015bmy z p. Joasi\u0105. I znowu cudny ko\u015bci\u00f3\u0142eczek (dawna cerkiew), pi\u0119knie wyrze\u017abione, oryginalne ule w pasiece, ciekawostki o pszczo\u0142ach i degustacja miod\u00f3w bardzo r\u00f3\u017cnych… no i pami\u0105tkowe zakupy miodowych specja\u0142\u00f3w. Ale w tzw. mi\u0119dzyczasie by\u0142 jeszcze grillowy wiecz\u00f3r z kapel\u0105 g\u00f3ralsk\u0105, grza\u0144cem i ta\u0144cami no i muzyczny wieczorek taneczny przy lampce wina, \u017ce o wieczornych spotkaniach w podgrupach nie wspomn\u0119. Jako\u015b tak nagle trzeba by\u0142o ju\u017c si\u0119 pakowa\u0107 na drog\u0119 powrotn\u0105. D\u0142u\u017csza przerwa na trasie w Niepo\u0142omicach pozwoli\u0142a na zwiedzenie Zamku Kr\u00f3lewskiego (Kazimierz Wielki, po\u0142owa XIV w.) z pi\u0119kn\u0105 galeri\u0105 obraz\u00f3w i rze\u017ab oraz ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Dziesi\u0119ciu Tysi\u0119cy M\u0119czennik\u00f3w \u2013 gotycka budowa (wiek XIV, fundacja Kazimierza Wielkiego) z ciekawym wn\u0119trzem. Smaczny obiad w pobliskiej restauracji zako\u0144czy\u0142 nasz wsp\u00f3lny, sze\u015bciodniowy (15-20 listopada) pobyt – jak zwykle z niedosytem wra\u017ce\u0144. Dzi\u0119kujemy szefowi i pracownikom hotelu SAOL za trosk\u0119 i opiek\u0119 jak\u0105 zostali\u015bmy otoczeni przez ca\u0142y pobyt, pani Joasi za wsp\u00f3lne wycieczki i pomoc w zrealizowaniu naszego pobytu, panu W\u0142adys\u0142awowi za pokazanie pere\u0142ek architektury oraz panu Stanis\u0142awowi za bezpieczne przejechanie setek kilometr\u00f3w. A do Krynicy mo\u017ce jeszcze wr\u00f3cimy?<\/p>\n

Anna Szczepan
\nNoworudzki UT
\n\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a>
\n_____________________________________________________________________________________________________________
\nJE\u017bELI PODOBA CI\u0118 SI\u0118 NASZA PRACA<\/strong><\/span> i to co robimy na blogu noworudzianin.pl i profilach spo\u0142eczno\u015bciowych, prosimy o wsparcie. To pomo\u017ce nam rozwija\u0107 si\u0119, dociera\u0107 do nowych miejsc i temat\u00f3w oraz zakupi\u0107 potrzebny sprz\u0119t do realizacji nagra\u0144 w jeszcze lepszej jako\u015bci. Dzi\u0119kuj\u0119! Wi\u0119cej informacji pod linkami zrzutka.pl\/Noworudzianin<\/a> oraz patronite.pl\/Noworudzianin<\/a><\/p>\n

Wszystkie mo\u017cliwo\u015bci wspierania Noworudzianina oraz rozliczenia z wydanych Waszych pieni\u0119dzy opisane s\u0105 na stronie: https:\/\/bit.ly\/3hz54dS<\/a>. Liczy si\u0119 ka\u017cda z\u0142ot\u00f3wka, udost\u0119pnienie, lajk, dobre s\u0142owo i u\u015bmiech. Pozdrawiamy serdecznie.<\/p>\n

\n\n\n\n